Dje u publikua në Kajro studimi i plotë mbi kontributin shkencor të Prof. Dr. Muhamed esh-Shahat el-Xhundit në mbrojtje të çështjes së Kosovës

KAJRO (05.09.2026) - Gazetën e njohur "Alalam Alyoum News" në Kajro, ka publikuar dje studimin e plotë të prof. dr. Beqir Ismailit kushtuar rrugëtimit shkencor, intelektual dhe njerëzor të mendimtarit e dijetarit të shquar egjiptian, Prof. Dr. Muhamed esh-Shahat el-Xhundi.

Studimi analizon thellësisht integrimin e së drejtës ndërkombëtare me jurisprudencën islame në veprën e el-Xhundit, si dhe rolin e tij kyç gjatë viteve '90 në ndërkombëtarizimin e vuajtjeve dhe të drejtave legjitime të popullit të Kosovës në hapësirën arabo-islame. Përmes këtij botimi, nxirret në pah modeli i diplomacisë akademike dhe i ndërgjegjes, i cili shndërroi dijen dhe fjalën e lirë në mjet për mbrojtjen e dinjitetit njerëzor dhe të të drejtave të popujve. 

Prof. Dr. Muhamed esh-Shahat el-Xhundi dhe çështja e Kosovës: një rrugëtim shkencor e intelektual dhe një ndikim qytetërues e njerëzor në mbrojtje të drejtësisë dhe të drejtave të popujve

Përmbledhje

Ky studim trajton rrugëtimin shkencor dhe intelektual të Prof. Dr. Muhamed esh-Shahat el-Xhundit, si një prej dijetarëve dhe mendimtarëve që bashkuan formimin në Sheriat dhe në të drejtën me veprimtarinë akademike, prodhimtarinë intelektuale, kontributin mediatik, kulturor, fetar, diplomatik dhe politik.

Studimi nis me një lexim të gjerë të biografisë së tij shkencore, veprave dhe qëndrimeve publike, për të ndjekur më pas ndikimin e projektit të tij intelektual në disa fusha, veçanërisht në jurisprudencën islame, të drejtën ndërkombëtare, çështjet e shtetit dhe shoqërisë, bashkëjetesën paqësore, luftën kundër ekstremizmit dhe dialogun ndërmjet qytetërimeve.

Vëmendje e veçantë i kushtohet çështjes së Kosovës, si një shembull që tregon kalimin e dijetarit dhe intelektualit nga kufijtë e specializimit akademik drejt fushës së përgjegjësisë njerëzore. Studimi trajton gjithashtu takimin që u zhvillua ndërmjet tij dhe Prof. Dr. Beqir Ismailit në vitet nëntëdhjetë të shekullit XX, si dhe dialogun ndërmjet tyre mbi dimensionet njerëzore, juridike, politike dhe ndërkombëtare të çështjes së Kosovës.

Ky komunikim nuk mbeti vetëm në nivelin e takimit dhe dialogut, por u shndërrua në një marrëdhënie të qëndrueshme shkencore, kulturore dhe njerëzore. Në këtë kuadër, Prof. Dr. Muhamed esh-Shahat el-Xhundi u shfaq si një zë shkencor dhe intelektual që e kuptonte çështjen e Kosovës jo vetëm si një çështje politike, por edhe si një çështje të drejtësisë, dinjitetit njerëzor dhe të drejtave të popujve.

Studimi paraqet gjithashtu një lexim kritik të rolit të Prof. Dr. Muhamed esh-Shahat el-Xhundit në nxjerrjen në pah të vuajtjeve dhe padrejtësive të përjetuara nga populli i Kosovës, përmes përdorimit të diskursit fetar, intelektual, juridik dhe mediatik në mbrojtje të drejtësisë dhe të së drejtës së popujve për vetëvendosje.

Një pjesë e veçantë i kushtohet përvojës së Prof. Dr. Beqir Ismailit, kosovarit, si një model i diplomacisë akademike dhe diplomacisë së ndërgjegjes, dhe ndikimit të saj në fushat intelektuale, mediatike, kulturore, fetare, shkencore, diplomatike dhe politike në Egjipt dhe në botën arabe.

Studimi përmbyllet me një lexim letrar të poezisë "Nga Kosova në Kajro: Poezi besnikërie për Prof. Dr. Muhamed esh-Shahat el-Xhundin", duke e konsideruar atë një dëshmi emocionale dhe njerëzore që plotëson dokumentimin shkencor dhe analizën kritike.

Në këtë mënyrë, studimi ndërthur dokumentimin shkencor, analizën kritike dhe dëshminë letrare e njerëzore, duke paraqitur një model të dijetarit që e shndërron dijen, fjalën dhe ndërgjegjen në mjete për t'i shërbyer njeriut dhe çështjeve të drejta.

Fjalë kyçe: Muhamed esh-Shahat el-Xhundi; Beqir Ismaili; Kosova; mendimi islam; Sheriati dhe e drejta; diplomacia akademike; diplomacia jozyrtare; media; drejtësia ndërkombëtare; vetëvendosja; dialogu ndërqytetërues; letërsia e besnikërisë.

Hyrje

Çështja e Kosovës zë një vend të veçantë në historinë moderne të Ballkanit, jo vetëm si një konflikt politik apo një mosmarrëveshje gjeopolitike, por edhe si një çështje njerëzore dhe qytetëruese e lidhur me të drejtën e një populli për siguri, liri, ekzistencë dhe vetëvendosje.

Ngjarjet në Kosovë dëshmuan nevojën për zëra shkencorë dhe intelektualë që të kapërcenin kufijtë e qëndrimeve politike të momentit dhe ta lexonin tragjedinë në dritën e parimeve të drejtësisë, të drejtave të njeriut, të së drejtës ndërkombëtare dhe të vlerave fetare e morale.

Në këtë kontekst shfaqet figura e Prof. Dr. Muhamed esh-Shahat el-Xhundit, si një model i dijetarit që nuk e kufizoi misionin e tij në fushën akademike, por e zgjeroi praninë e tij në hapësirën intelektuale, mediatike, fetare, juridike, kulturore, diplomatike dhe politike.

Ai bashkoi në formimin e tij shkencor Sheriatin dhe të drejtën, ndërsa përvoja e tij u shtri në arsimin universitar, kërkimin shkencor, autorësinë, punën institucionale, pjesëmarrjen në konferenca dhe delegacione, si dhe në veprimtaritë shkencore e publike. Kjo e bëri atë të aftë t'i trajtonte çështjet bashkëkohore nga një këndvështrim që bashkonte autenticitetin islam me ndërgjegjësimin për realitetin ndërkombëtar.

Studimi i përvojës së Prof. Dr. el-Xhundit merr një rëndësi të veçantë kur ajo lexohet përmes marrëdhënies së tij me çështjen e Kosovës dhe, veçanërisht, me Prof. Dr. Beqir Ismailin.

Vitet nëntëdhjetë të shekullit XX dëshmuan një takim ndërmjet një dijetari egjiptian të specializuar në Sheriat dhe të drejtën dhe një akademiku kosovar që e kishte sjellë çështjen e vendit të tij në hapësirën arabe dhe islame.

Dialogu ndërmjet tyre u shndërrua në një model të ndërthurjes së dijes me çështjen kombëtare, akademisë me diplomacinë dhe mendimit me përgjegjësinë njerëzore.

Në këtë dialog u trajtuan dimensionet e agresionit ndaj Kosovës dhe pasojat e tij njerëzore e juridike, si dhe e ardhmja e rajonit përballë transformimeve që përjetoi Ballkani.

Ky komunikim nuk u ndal në takimin dhe dialogun fillestar, por u shndërrua në një marrëdhënie të vazhdueshme shkencore, kulturore dhe njerëzore. Në këtë kuadër, hapësira akademike e Prof. Dr. el-Xhundit u bë një vend dialogu dhe këshillimi për çështje juridike e intelektuale që lidhen me Kosovën.

Kështu, marrëdhënia ndërmjet dy personaliteteve mori një dimension që tejkalonte miqësinë personale dhe u shndërrua në bashkëpunim shkencor dhe shërbim ndaj një çështjeje njerëzore të drejtë.

Pikërisht këtu marrin rëndësi kapitujt të këtij studimi.

Kapitulli i dhjetë dokumenton takimin dhe dialogun ndërmjet dy personaliteteve.

Kapitulli i njëmbëdhjetë paraqet një lexim kritik të rolit të Prof. Dr. Muhamed esh-Shahat el-Xhundit në shërbim të çështjes së Kosovës.

Kapitulli i dymbëdhjetë trajton përvojën e Prof. Dr. Beqir Ismailit si një model të diplomacisë jozyrtare dhe të diplomacisë së ndërgjegjes.

Ndërsa kapitulli i trembëdhjetë, në formën e një poezie besnikërie, e përmbyll këtë rrugëtim me një dimension emocional, letrar dhe njerëzor.

Prandaj, ky studim nuk synon të paraqesë vetëm një biografi tradicionale të Prof. Dr. Muhamed esh-Shahat el-Xhundit, por synon të zbulojë ndikimin shumëdimensional të projektit të tij shkencor, intelektual dhe njerëzor, si dhe mënyrën se si dijetari kalon nga pozita e studiuesit dhe profesorit universitar në pozitën e intelektualit të përgjegjshëm që angazhohet me çështjet dhe tragjeditë e popujve.

Në këtë kuadër, studimi përpiqet ta lexojë çështjen e Kosovës si një hapësirë takimi ndërmjet përvojës shkencore të Prof. Dr. el-Xhundit dhe përvojës kombëtare të Prof. Dr. Beqir Ismailit, duke treguar se si diplomacia akademike, mediatike dhe kulturore mund ta bëjë një çështje gjeografikisht të largët të pranishme në ndërgjegjen egjiptiane dhe arabe.

Nga ky këndvështrim, ky studim është njëkohësisht studim mbi dijen, ndërgjegjen, fjalën dhe përgjegjësinë njerëzore.

Kapitulli i Parë: Lindja dhe Formimi Shkencor

Lindja dhe Fëmijëria e Hershme

Profesor Doktor Muhamed Shehata el-Xhundi lindi më 12 shkurt të vitit 1949, në një mjedis egjiptian të njohur për përkushtimin ndaj vlerave fetare dhe virtyteve morale. Ai e filloi jetën e tij shkencore - siç është zakon në mjedisin e nderuar egjiptian - duke mësuar përmendësh Kuranin Fisnik dhe duke marrë parimet e shkencave themelore islame dhe arabe, bazuar në metodologjinë e El-Ez'herit El-Sherif në edukimin e të rinjve, duke kombinuar memorizimin e Librit të Shenjtë dhe kuptimin e kuptimeve të tij, dhe përvetësimin e gjuhës arabe që është ena e shkencave islame.

Dr. el-Xhundi ndoqi shkollimin fillor në shkollat publike, më pas kaloi në institutet ez'heriane në fazat e mesme dhe të mesme të lartë, ku u diplomua në këto faza i pajisur me shkencat islame dhe arabe dhe i kualifikuar për të vazhduar studimet në Universitetin e lashtë të El-Ez'herit.

Studimi Universitar dhe Shkëlqimi Akademik

Dr. el-Xhundi u regjistrua në Fakultetin e Sheriatit dhe të Drejtësisë në Universitetin El-Ez'her, i cili ka qenë dhe vazhdon të jetë feneri i dijes islame në botë, duke kombinuar studimin e Sheriatit Islam në degët e tij të ndryshme dhe shkencat juridike pozitive. Ai u diplomua në fakultet në vitin 1975 dhe mori gradën "License" në Sheriat dhe Ligj me vlerësim "Shumë Mirë me Nder", gjë që pasqyron shkëlqimin e tij akademik të hershëm dhe epërsinë midis bashkëmoshatarëve të tij.

Ambiciet e tij shkencore nuk u ndalën këtu, por ai nxitoi të regjistrohej në studimet e larta në të njëjtin fakultet, duke u specializuar në Politikën Sheriatike e cila trajton marrëdhënien midis fesë, shtetit dhe ligjit në mendimin islam. Ai mori gradën Master në vitin 1979 me një tezë me titull "Mjetet paqësore për zgjidhjen e mosmarrëveshjeve ndërkombëtare në të drejtën ndërkombëtare dhe jurisprudencën islame", me vlerësim Shumë Mirë, një tezë që kombinon jurisprudencën islame dhe të drejtën ndërkombëtare në një temë me aktualitet dhe humanizëm.

Dr. el-Xhundi vazhdoi studimet e larta derisa mori gradën "Doktoraturë" (Diplomë Botërore) në vitin 1983, me Nderin e Parë, me një tezë të titulluar "Rregullat e zhvillimit ekonomik në jurisprudencën islame dhe të drejtën ndërkombëtare". Ky hulumtim hodhi themelet për interesat e tij të shumta intelektuale që kombinojnë autenticitetin islam dhe bashkëkohësinë juridike, dhe çështjet e zhvillimit dhe ekonomisë.

Kapitulli i Dytë: Përparimi Akademik dhe Administrativ

Fillimi në Universitetin El-Ez'her

Dr. el-Xhundi e filloi jetën e tij akademike si asistent (mësimdhënës) në Fakultetin e Sheriatit dhe të Drejtësisë në Universitetin El-Ez'her në vitin 1975, me vendim ministror nr. 7 të vitit 1976, pastaj u ngjit në shkallët akademike derisa u emërua Asistent Profesor në vitin 1980, me vendim të Kryetarit të Universitetit nr. 175 të vitit 1980. Kjo fazë ishte themelore në formimin e tij akademik, pasi kontribuoi në pjekjen e personalitetit të tij shkencor dhe e mundësoi atë të ndërvepronte me dijetarët dhe mendimtarët e mëdhenj në Universitetin El-Ez'her.

Kalimi në Universitetin Tanta dhe Misioni në Pakistan

Në vitin 1983, Dr. el-Xhundi kaloi nga Universiteti El-Ez'her në Universitetin Tanta, ku u emërua Profesor në Departamentin e Sheriatit Islam në Fakultetin e Drejtësisë, me vendim të Kryetarit të Universitetit nr. 525 të vitit 1983. Më pas u emërua profesor asistent në vitin 1987, me vendim nr. 8 të vitit 1987, derisa arriti gradën e profesorit në vitin 1992, me vendim nr. 8 të vitit 1992.

Ai mbajti postin e Zëvendës-Dekanit të Fakultetit të Drejtësisë për Çështjet e Shërbimit ndaj Komunitetit dhe Zhvillimit të Mjedisit në vitin 1994, më pas Zëvendës-Dekan për Studimet e Larta dhe Kërkimin Shkencor në vitin 1994, dhe Zëvendës-Dekan për Çështjet e Arsimit dhe Studentëve në vitin 1995, gjë që pasqyron besimin e administratës universitare në aftësitë e tij administrative dhe udhëheqëse.

Në periudhën nga 1990 deri në 1994, Dr. el-Xhundi u dërgua në mision në Universitetin Islamik Botëror në Islamabad - Pakistan, ku mbajti postin e Zëvendës-Dekanit të Fakultetit të Sheriatit dhe të Drejtësisë. Kjo përvojë ndërkombëtare ishte një pikë kthese në jetën e tij, pasi i mundësoi atij të njihej nga afër me çështjet e botës islame, të komunikonte me dijetarë nga vende të ndryshme islame dhe të kontribuonte në zhvillimin e arsimit universitar në Pakistan. Ai gjithashtu dha mësim në gjuhën angleze për gjyqtarët në Akademinë e Sheriatit në Islamabad në vitin 1991, gjë që konfirmon zotërimin e tij të gjuhës angleze dhe aftësinë e tij për t'iu drejtuar një audiencë globale.

Universiteti Hulvan: Dekanati dhe Udhëheqja Akademike

Dr. el-Xhundi kaloi në Fakultetin e Drejtësisë të Universitetit Hulvan në vitin 1998, si Profesor i Sheriatit Islam, më pas u emërua Kryetar i Departamentit të Sheriatit Islam në fakultet në vitin 2006, me vendim të Universitetit Hulvan nr. 2699 të vitit 2006. Në vitin 2003, u lëshua vendimi i Kryetarit të Universitetit nr. 2805 për emërimin e tij Dekan i Fakultetit të Drejtësisë në Universitetin Hulvan, një post i lartë në të cilin ai drejtoi fakultetin dhe kontribuoi në zhvillimin e programeve të tij akademike dhe kërkimore.

Sekretariati i Përgjithshëm i Këshillit të Lartë për Çështjet Islame

Dr. el-Xhundi u delegua për të punuar si Sekretar i Përgjithshëm i Këshillit të Lartë për Çështjet Islame në Ministrinë e Vakëfeve nga viti 2008 deri në vitin 2012, me vendim të Ministrit të Vakëfeve. Në këtë post të rëndësishëm, ai mbikëqyri administrimin e një prej institucioneve më të rëndësishme fetare në Egjipt, e cila merret me përhapjen e mendimit islam të moderuar, përballjen me ekstremizmin dhe mbështetjen e dialogut midis kulturave. Ai mbajti postin e Kryeredaktorit të revistës "Minber el-Islam" dhe të serive "Kadaya Islamiya" (Çështje Islame) dhe "Dirasat Islamiya" (Studime Islame) të botuara nga Këshilli, gjë që i mundësoi atij kontributin aktiv në median fetare dhe kulturore.

Kryesia e Universitetit Egjiptian të Kulturës Islame në Kazakistan

Në vitin 2018, u lëshua vendimi i Ministrit të Vakëfeve nr. 207 për emërimin e Dr. el-Xhundi si Kryetar i Universitetit Egjiptian të Kulturës Islame në Almati, Kazakistan. Ky detyrë i ri i vë mbi supe përgjegjësinë e udhëheqjes së një prej institucioneve arsimore egjiptiane më të shquara jashtë vendit, e cila synon të përhapë kulturën islame të moderuar në Azinë Qendrore dhe të forcojë bashkëpunimin shkencor dhe kulturor midis Egjiptit dhe Kazakistanit.

Kapitulli i Tretë: Veprat dhe Prodhimi Intelektual

Prof. Dr. El-Xhundi ka një prodhim të pasur shkencor me mbi 34 libra dhe artikuj të shumtë në arabisht dhe anglisht, që mbulojnë jurisprudencën islame, të drejtën ndërkombëtare, sistemin politik, ekonominë islame, familjen, të drejtat e njeriut dhe çështje bashkëkohore si ekstremizmi, shteti civil dhe bashkëjetesa paqësore.

Veprat kryesore:

- Ekonomia dhe financa: "Rregullat e zhvillimit ekonomik" (1983), "Transaksionet e bursës" (1987), "Transaksioni financiar bashkëkohor" (1992), "Kontrata e Murabahas" (2015).

- Jurisprudenca dhe teoria juridike: "Karakteristikat e sistemit politik në Islam" (1984), "Teoria e kontratës" (1998), "Hyrje në jurisprudencën islame" (1999), "Bazat e legjislacionit islam" (1968).

- Shoqëria dhe familja: "Të drejtat e familjes" (1985), "Trashëgimia" (1987), "Testamenti dhe Vakëfi" (1993), "Krimet e të miturve" (1996), "Përdhunimi i femrave" (1991).

- Çështjet bashkëkohore: "Qëllimet e Sheriatit" (2009), "Shteti civil" (2011), "Islami bashkëkohor dhe ngritja qytetëruese" (2015), "Të drejtat e njeriut" (2014), "Ekstremizmi dhe realiteti" (2017), "Kriza e ndërgjegjes fetare" (2018), "Bashkëjetesa paqësore" (2024).

Veprat në anglisht: "Features of Islamic Criminal Jurisprudence" (2022), "Ethics of Ihsan in Islam" (2023), "Foundations of Islamic Legislation" (2024). Përktheu libra nga anglishtja në arabisht dhe anasjelltas.

Kapitulli i Katërt: Kontributi Mediatik, Gjuhësor dhe Letrar

Prof. Dr. El-Xhundi kontribuoi në mënyrë të shquar si Kryeredaktor i revistës "Minber el-Islam" dhe serive "Çështje Islame" dhe "Studime Islame". Ai botoi artikuj të shumtë në gazeta egjiptiane, arabe dhe islame, duke formuar opinionin publik. Mori pjesë në programe televizive dhe radiofonike, përfshirë "Bota dhe Feja" në kanalin El-Ahram, dhe në Forumin e Xhamisë El-Ez'her për "Perëndimorizimin dhe rrezikun e tij". Mbajti ligjërata në Xhaminë e Sulltan Hasanit (2017). Stili i tij shkrimor karakterizohet nga qartësia dhe thellësia, duke pasuruar gjuhën arabe në fushat juridike, ekonomike dhe politike.

Kapitulli i Pestë: Kontributi Shkencor dhe Akademik

Prof. Dr. El-Xhundi kaloi mbi 40 vjet në mësimdhënie në Universitetet El-Ez'her, Tanta, Hulvan, Islamabad dhe Kazakistan, duke formuar breza studentësh me ndërgjegje islame të moderuar.

U zgjodh anëtar i Akademisë së Kërkimeve Islame (2001) dhe anëtar i komitetit shkencor për promovimin e profesorëve në Këshillin e Lartë të Universiteteve. Theksoi rëndësinë e respektimit të Ez'herit në rregullimin e fetvave dhe kundërshtoi çdo ndërhyrje në trashëgiminë sheriatike.

Mori pjesë në konferenca në shumicën e vendeve arabe dhe islame (Arabia Saudite, Kuvajt, Emiratet, Katar, Bahrain, Jordani, Liban, Libi, Tunizi, Marok, Sudan, Senegal, Turqi, Malajzi, Pakistan, Afganistan, Komore) dhe në vende evropiane (SHBA, Britani, Francë, Gjermani, Itali, Hungari, Spanjë, Belgjikë, Maltë, Turqi, Malajzi, Brunei, Indi).

Kapitulli i Gjashtë: Kontributi Juridik dhe Legjislativ

Prof. Dr. El-Xhundi ishte anëtar i Komitetit për Hartimin e Kushtetutës së Egjiptit (2014), duke mbrojtur identitetin islam duke ruajtur shtetësinë, të drejtat e njeriut dhe pluralizmin. Mori pjesë në delegacionet juridike ndërkombëtare për rrëmbimin e fëmijëve në Romë (2001) dhe Maltë (2004). Ishte pjesë e delegacionit të Ministrisë së Vakëfeve në Francë (2008). Kontribuoi në legjislacionin egjiptian me librin mbi procedurat e gjykimit në çështjet e statutit personal dhe gjykatave familjare.

Kapitulli i Shtatë: Kontributi Fetar dhe Predikues

Prof. Dr. El-Xhundi është një mbrojtës i Islamit të moderuar dhe kundërshtar i ekstremizmit. Trajtoi këtë temë në librat "Ekstremizmi dhe sfidat e realitetit" (2017), "Kriza e ndërgjegjes fetare" (2018) dhe "Islami midis qëndresës dhe rrethimit" (2014). Në Forumin e Ez'herit, paralajmëroi kundër perëndimorizimit si një formë pushtimi kulturor që krijon varësi intelektuale.

U interesua për bashkëjetesën paqësore dhe dialogun e qytetërimeve, duke shkruar "Bashkëjetesa paqësore" (2024), "Metoda e Islamit për paqen botërore" dhe "Çështjet e myslimanëve në Perëndim". Mori pjesë në Konferencën e Indisë për Dialogun e Feve (2010-2012). Foli për çështjen e Rohingya si një katastrofë humanitare dhe kritikoi organizatat ndërkombëtare.

Kapitulli i Tetë: Kontributi Kulturor, Diplomatik dhe Politik

Kulturor: Kontribuoi në lëvizjen kulturore përmes veprave të tij dhe posteve si kryeredaktor i "Minber el-Islam". U interesua për identitetin kulturor dhe ngritjen qytetëruese, duke paraqitur vizione në "Islami bashkëkohor dhe sprova e ngritjes" (2015) dhe "Shteti civil" (2011).

Diplomatik: Përfaqësoi Egjiptin në forume ndërkombëtare dhe si Kryetar i Universitetit Egjiptian të Kulturës Islame në Kazakistan, duke forcuar imazhin e Egjiptit dhe përhapur mendimin e moderuar në Azi Qendrore dhe Evropë.

Politik: Anëtar i Komitetit Kushtetues 2014, mbrojti identitetin islam me parimet e shtetësisë dhe pluralizmit. Trajtoi çështje si shteti civil, Islami dhe politika, dhe qëndrimi i institucionit fetar.

Kapitulli i Nëntë: Vlerësimi i Ndikimit Intelektual dhe Shkencor

Ndikimi Intelektual: La gjurmë në mendimin islam bashkëkohor përmes:

1. Pajtimit të jurisprudencës islame me të drejtën ndërkombëtare.

2. Trajtimit të çështjeve të kohës (ekstremizmi, shteti civil, bashkëjetesa, perëndimorizimi).

3. Paraqitjes së një vizioni të balancuar që kombinon konstantet fetare me hapjen ndaj kohës.

Ndikimi Shkencor: Trashëgimi me 34+ libra, qindra artikuj dhe mijëra studentë në Egjipt dhe botën islame.

Ndikimi në Vendimmarrje:

- Akademik: Komiteti i promovimeve dhe Dekanati në Hulvan.

- Fetar: Sekretariati i Këshillit të Lartë dhe Akademia e Kërkimeve.

- Politik: Komiteti Kushtetues 2014.

- Ndërkombëtar: Kryesia në Kazakistan dhe konferencat ndërkombëtare.

Ndikimi në Media: Formoi ndërgjegjen fetare dhe kulturore përmes shkrimeve, programeve televizive/radiofonike, predikimeve dhe redaksisë së "Minber el-Islam".

Kapitulli Dhjetë: Takimi Historik: Prof.Dr. Beqir Ismailit dhe Dr. Muhamed Shehat el-Xhundi - Dialogu i Eliteve dhe Kryqëzimi i Fateve në Çështjen e Kosovës (Studim rasti në diplomacinë akademike)

Duke u nisur nga një ndjekje e vazhdueshme e skenës kulturore dhe politike në botën arabe dhe islame, dhe nga lexime të thelluara në libra, periodikë dhe revista të specializuara, vura re - si studiues dhe përfaqësues i një çështjeje kombëtare - se Prof. Dr. Muhamed Shehat el-Xhundi përfaqëson një personalitet të shquar shkencor, të dalluar nga prezenca e tij ndikuese në arenën arabe dhe islame, qoftë përmes pozicioneve të tij të larta akademike dhe fetare, qoftë përmes shkrimeve dhe pikëpamjeve të tij që prekin çështjet ekzistenciale të umetit. Kjo ndërgjegjësim më shtyu të dëshiroja ta njihja më thellë, dhe pse jo? Ai është një dijetar i rrallë, që kombinon misionin islam me mendimin iluminist, dhe aftësinë për të analizuar ngjarjet politike dhe juridike nga një këndvështrim i ekuilibruar fetar dhe humanitar.

Korniza kohore dhe hapësinore e takimit:

Ky interesim përkoi me një periudhë historike delikate, vitet nëntëdhjetë të shekullit XX, ku rajoni arab dhe bota islame po përjetonin ndryshime të mëdha gjeopolitike, dhe çështja e Kosovës ishte në kulmin e përshkallëzimit, duke iu nënshtruar agresionit serb brutale, dhe duke pasur nevojë për çdo zë ndikues që ta mbronte. Prandaj, ishte e domosdoshme një takim i drejtpërdrejtë, që të bashkonte akademinë me veprimtarinë njerëzore, dhe një jurist me një politikan "proxhi". Kështu, mora iniciativën dhe kontaktova me të, dhe u organizua një takim personal i zgjeruar.

Përmbajtja e takimit dhe metodologjia e dialogut:

Takimi ishte serioz dhe stimulues, ku shkëmbyem pikëpamje rreth çështjes së Kosovës në kontekstin e saj rajonal dhe ndërkombëtar, dhe i ofrova atij - si përfaqësues i Kosovës në Egjipt - shumë informacione dhe raporte nga terreni, si dhe zhvillimet më të fundit në arenën arabe dhe botërore. Gjithashtu, diskutimi u ndal tek pasojat e agresionit serb, ndikimet humanitare dhe juridike që rrjedhin prej tij, dhe e ardhmja e rajonit pas shpërbërjes së Jugosllavisë. Nga ana e tij, Dr. el-Xhundi - ruajtët Zoti - ishte dëgjues i vëmendshëm dhe bashkëbisedues i aftë, duke bërë pyetje të sakta dhe duke ofruar një vizion juridik të ndriçuar, që tregonte ekspertizën e tij të gjerë në sheriat dhe të drejtën ndërkombëtare.

Aspekti këshilldhënës juridik:

Takimi nuk u kufizua vetëm në dimensionin politik dhe mediatik, por u shtri edhe në këshillat juridike, ku unë merrja mendimin e tij për shumë çështje komplekse ligjore, duke qenë ai një jurist i klasit të parë, që zotëron një aftësi të jashtëzakonshme për të zbërthyer tekstet ligjore dhe për t'i interpretuar ato në dritën e qëllimeve të sheriatit dhe kërkesave të realitetit. Kjo pati një ndikim të madh në formulimin e disa qëndrimeve dhe korrespondencave zyrtare në lidhje me çështjen e Kosovës.

Rezultati njerëzor dhe hapja institucionale:

Ndoshta gjëja më e bukur në këtë eksperiencë ishte se takimi nuk ishte kalimtar, por u shndërrua në një marrëdhënie pune të vazhdueshme, pasi zyra e tij - Zoti e mëshiroftë - mbeti e hapur për mua gjatë gjithë kohës, pa asnjë hezitim apo rezervë. Gjeta tek ai një njeri të mirë, bujar, që nuk kursen kohën e tij, as përpjekjet e tij, në shërbim të çështjes së popullit kosovar, apo në çdo cep të botës që vuan padrejtësi apo agresion. Kjo cilësi është e rrallë tek ata që janë në një pozitë kaq të lartë shkencore dhe fetare, dhe tregon fisnikëri morale dhe qëllim fisnik.

Prodhimi intelektual i dialogut:

Kur u takova me këtë mendimtar enciklopedik, dhe bëra një sërë pyetjesh të hapura, për të diskutuar çështje të lidhura me Kosovën, si dhe çështje të popujve të tjerë islamë që jetojnë në situata të ngjashme, ne shqyrtuam së bashku një numër propozimesh praktike dhe zgjidhjesh të mundshme, që mund të kontribuojnë në nxjerrjen e Kosovës nga agresioni serb brutal. Dr. el-Xhundi vuri re - me vështrimin e tij të mprehtë - se unë përpiqesha vazhdimisht të përhap këtë çështje në çdo rast të mundshëm; me qëllim që të stimuloja mendjet e dijetarëve dhe intelektualëve, dhe t'i nxisja ata ta diskutonin, të interesonin dhe të angazhoheshin me të si një çështje islame dhe njerëzore në çdo kuptim. Ky kuptim i tij ishte një inkurajim për mua që të vazhdoj përpara në këtë rrugë, duke pasur besim se burra si ai janë maja e shtizës në betejat e mëdha intelektuale.

Kapitulli Njëmbëdhjetë: Studim kritik mbi rolin e Profesor Dr. Muhamed Al-Shahat Al-Xhundi në shërbim të kauzës së "Kosovës"

Së pari: Kriza e Kosovës konsiderohet si një nga tragjeditë më të mëdha humane dhe çështjet gjeopolitike më të rëndësishme që kaloi gadishulli i Ballkanit në fund të shekullit të njëzetë. Në mes të kësaj krize, roli i dijetarëve dhe mendimtarëve muslimanë nuk u kufizua në një vëzhgim anësor, por u shqua Prof. Dr. Muhamed El-Shehat El-Xhundi si një personalitet intelektual dhe akademik që shfrytëzoi penën dhe diskursin fetar për të ndriçuar padrejtësinë ndaj popullit të Kosovës. El-Xhundi arriti të ofronte një formulim intelektual të integruar që ndërthur dimensionin humanitar, moral dhe diplomatik, duke e kornizuar çështjen në kuadrin e drejtësisë ndërkombëtare dhe të drejtës për vetëvendosje.

Analiza gjithëpërfshirëse letrare dhe kritike

- Karakteristikat stilistike dhe oratorike: Diskursi dallohet për ngjeshje gjuhësore dhe elokvencë koncize; ku autori përdori metafora dhe imazhe retorike (si krahasimi i agresionit serb me 'një dallëndyshë/rrebesh që fshin çdo vlerë') për t'i dhënë një karakter dramatik që prek ndjenjat. Teksti u mbështet në thjeshtësinë e rrjedhshme për të siguruar mbërritjen e mesazhit te të gjitha nivelet kulturore pa cenuar thellësinë intelektuale.

- Dimensioni intelektual dhe fetar: Diskursi u përqendrua në rrënjosjen e konceptit të 'zbrapsjes së agresionit' si një detyrim fetar për ruajtjen e vetvetes dhe tokës, duke theksuar mohimin e akuzave për pastrim etnik apo racizëm nga mendimi islam, çka e shfaqi Islamin si fe mbështetëse të paqes globale të bazuar në drejtësi.

- Dimensionet politike dhe diplomatike: Teksti ofroi një vizion strategjik që ngarkoi bashkësinë ndërkombëtare me përgjegjësi për mosdëgjimin dhe mospërkrahjen e shqiptarëve për t'u mbrojtur, duke treguar se arritja e stabilitetit në Ballkan është e kushtëzuar me respektimin e kufijve gjeografikë dhe entitetit politik e sovran të Kosovës.

Vlerësimi i ndikimit në fushat e ndryshme

- Fusha Intelektuale dhe Kulturore: Konsolidimi i një vetëdijeje kritike që zbërthen shkaqet e agresionit, si dhe mbrojtja e identitetit dhe trashëgimisë islame në Ballkan nga përpjekjet për fshirje.

- Fusha Letrare dhe Mediatike: Ofrimi i një modeli për diskursin ndikues që ndërthur oratorinë me faktet kombëtare, çka lehtësoi përqendrimin e vëmendjes mediatike mbi tragjedinë.

- Fusha Fetare dhe Shkencore: Bazim fikhut mbi qëllimet e sheriatit për sprovat e umetit, si dhe pasurimi i bibliotekës akademike me një qasje të balancuar shkencore mbi çështjet e pakicave dhe lirisë.

- Fusha Historike dhe Politike: Dokumentimi i një faze vendimtare nga historia e Ballkanit dhe parashtrimi i një vizioni diplomatik që lidhet me realizimin e paqes ndërkombëtare përmes fuqizimit të popujve për vetëvendosje.

Parashtrimi i Dr. Muhamed El-Shehat El-Xhundit përfaqëson një model të vetëdijes qytetëruese dhe qëndrimit moral të dijetarëve ndaj çështjeve të drejta. Ai ia doli përmes diskursit të tij elokuent ta shndërrojë çështjen e Kosovës nga një konflikt thjesht rajonal në një çështje humane dhe ndërkombëtare që lidhet me të drejtat e njeriut, ruajtjen e trashëgimisë qytetëruese dhe të drejtën e popujve autoktonë për të jetuar në paqe e dinjitet në tokën e tyre.

Së dyti: Një Lexim Kritik i Dimensioneve të Identitetit dhe Konfliktit Gjeopolitik në Kosovë

Artikulli politik dhe islamik nga Profesor Dr. Muhamed al-Shahat al-Xhundi (botuar gjatë ngjarjeve të luftës së vitit 1998) ofron një lexim kritik të mprehtë të krizës së Kosovës, duke përzier diskursin intelektual dhe ideologjik me të dhënat ekonomike dhe analizën gjeopolitike.

1. Analiza Strukturore dhe Letrare e Tekstit

• Titulli ("Kosova… dhe Populli Premtues i Islamit në Evropë"):

"Kosova.. dhe njerëzit e së ardhmes shpresëdhënë të Islamit në Evropë" (Botuar gjatë ditëve të luftës së vitit 1998 në Kosovë) Mbetja e vërtetë islame shpërfaqet në qëndrueshmërinë e myslimanit të sinqertë dhe në ngulitjen e tij rreth fesë së vet, veçanërisht në kohë sprovash dhe vështirësish. Ky model përfaqësohet te shqiptarët e "Kosovës", ai rajon i ri që nuk e ka humbur identifikimin e vet, që ruan ideologjinë e tij dhe lufton me vendosmëri për besimin në fenë dhe çështjen e vet. Ai e bën këtë mes valëve të urrejtjes, vorbullës së mohimit nga ana e serbëve, injorimit të komunitetit ndërkombëtar dhe gjumit të thellë të botës arabe dhe islame, duke e lënë "Kosovën" - motrën e saj binjake "Bosnjën" - të mbuluar me plagë, të mbytur në gjakun e dëshmorëve të saj, të vuajë nga privimi prej të drejtave më bazike njerëzore, ndërsa armiqtë serbë e zhveshin nga dinjiteti më elementar njerëzor. Në mes të kësaj pamjeje.. çështja e "Kosovës" duhet të vendoset në madhësinë e saj të drejtë; në mënyrë që të ndërgjegjësohen masat myslimane dhe të zgjohet ndërgjegjja botërore ndaj të drejtave të myslimanëve që jetojnë të rrethuar në zemër të "Evropës" - mbajtëses së bakallës së qytetërimit dhe kulturës, e cila mburret me fitoren dhe mbrojtjen e të drejtave të njeriut, ndërsa në të njëjtën kohë.. i nënshtron popullit të "Kosovës" llojet më të rënda të mundimeve, i keqtrajton ata, u konfiskon liritë, deri në shfarosje fizike, cenim të të drejtave të tyre njerëzore, shtypje të lirive dhe konfiskim të së drejtës së tyre për vetëvendosje!! Kjo.. për më tepër që thelbi i problemit dhe bërthama e çështjes në ekzistencën e këtij rajoni të ri e historik - që po i vjedh frymën e personalitetit të veçantë të "Kosovës" - është fshirja e karakteristikave të identifikimit islam të kësaj republike të re, zhdukja e identitetit të saj të pavarur dhe mohimi i zemrës që rrah në të, për të rrënjosur konceptin e tyre që synon përfshirjen dhe shkrirjen e saj në entitetin serb, i cili i paraqitet botës si e vetmja fuqi trashëgimtare e "Jugosllavisë", me të drejtë mbi entitetet ekzistuese, pa marrë parasysh identitetin islam të rrënjosur thellë në histori, duke i konsideruar këto identitete si trupa të huaj për sistemin serb-perëndimor, veçanërisht ato që i përkasin Islamit - asaj feje qytetëruese që i drejtohet njerëzimit në qytetërimin e tij dhe mbjell në zemrën e mendjen e njeriut kërkimin e shpirtërores dhe cilësive morale; për ta çliruar atë nga ndyrësia e egoizmit të tepërt, epshit verbues dhe materializmit mbizotërues. E nëse "Kosova" është e humbur mes kësaj vorbulle materiale që fshin para vetes çdo vlerë, shkatërron këtë dritë ndriçuese në zemër të kësaj errësire të dendur dhe shkatërron pa mëshirë të gjitha kuptimet e bukura që përfaqëson 'Republika e Kosovës'; për të arritur qëllimet e saj të paligjshme të zgjerimit drejt veriut dhe jugut, si dhe për të varrosur entitetin mysliman të "Kosovës" me qëllim që t'i shterojë avantazhet e saj ekonomike, pasi "Kosova" përfaqëson mushkërinë e ekonomisë për 'Serbinë' nga këndvështrimi i gjuhës së shifrave që imponon veten: "Kosova" prodhon (75%) të lëndës së parë të plumbit dhe zinkut, (70%) të argjendit, (25%) të arit, (50%) të nikelit, ... e deri te burimet e tjera ekonomike që gëzon "Kosova", të cilat e bëjnë atë një pre të çmuar në sytë e "Serbisë", që duhet përvetësuar. Kjo.. përveç luftës së fshehtë dhe të hapur kundër "Kosovës" si një vazhdimësi e ringjalljes islame në zemër të "Evropës", e cila duhet të mbetet e krishterë në mënyrë që Islami të mos ngrihet kurrë. Edhe pse populli i "Kosovës", për shkak të shumicës popullore - është një popull mysliman, ashtu si populli shqiptar, dhe historikisht myslimanët përbëjnë një përqindje prej (90%). O sikur çështja të ndalonte vetëm te pastrimi i "Kosovës" nga Islami dhe identiteti islam; për të rrotulluar atë në orbitën e "Serbisë" së krishterë, materializmit të tyre ekonomik dhe fashizmit të tyre politik që bazohet në shtypjen e lirive dhe konfiskimin e opinioneve, veçanërisht ndaj Islamit - armikut të betuar të Evropës moderne, të cilin historikisht e shohin si simbol të prapambetjes fundamentaliste që refuzon vlerat e Perëndimit dhe qytetërimin modern, e që kërkon të shkatërrojë "Evropën" e qytetëruar. Ky është mendimi i gabuar që promovojnë politikanët dhe mendimtarët evropianë, i cili hedh hije mbi mbulimin e çështjes së "Kosovës" dhe vendosjen e rrethimit rreth shpalljes së kërkesës së saj të drejtë për një jetë të pavarur. Ne thojmë: Ky është një vështrim i gabuar, i cili bie ndesh me realitetin e slloganeve evropiane moderne që përkrahin pluralizmin dhe mbrojnë të drejtat e njeriut, ndërsa në të njëjtën kohë e konfiskojnë këtë pluralizm sepse ka të bëjë me Islamin, dhe shkatërrojnë kulmin e këtyre të drejtave sepse janë të drejta të myslimanëve. Kjo është një racizëm chauvinist që bazohet në diskriminim dhe në armiqësi ndaj vlerave të feve, si dhe ndaj rolit të myslimanëve e kontributit të tyre në qytetërimin modern. Përveç kësaj.. kjo politikë serbe bie në kundërshtim me atë që deklaron ky shtet për përkushtimin ndaj objektivave të qytetërimit bashkëkohor dhe demokracisë perëndimore, duke harruar faktet e historisë, gjeografisë dhe sociologjisë, pasi dallimet ndërmjet "Kosovës" / shqiptarëve dhe serbëve janë të shumta, përfshirë dallimet në racë, gjini, gjuhë dhe fe, të cilat janë baza e fortë për integrim brenda shtetit, e lëre më mospërputhjen natyrore dhe urrejtjen historike të akumuluar gjatë viteve të gjata mes "Kosovës" dhe serbëve. A mund të shpresojmë që entiteti serb të përdorë arsyen, të kthehet në mendje, të shmangë larjet me gjak dhe kryerjen e masakrave barbare ndaj këtij populli paqësor kosovar, i cili mbron fenë dhe identitetin e tij në emër të parimeve bashkëkohore që shkelin në mënyrën më të rëndë vlerat e demokracisë dhe qytetërimit evropian - veçanërisht kur bëhet fjalë për Islamin dhe myslimanët, siç ndodhi me popullin mysliman të "Bosnjës". A do ta kuptojë "Serbia" mësimin? Dhe a do ta kuptojë përvojën që provoi se hekuri dhe zjarri nuk mundën ta meknin shkëndijën e feve? Dhe se besimi nuk humbet nga thellësia e zemrave, por vetëm se shtohet në ndriçim, duke e bërë individin dhe kombin të kapet pas tij dhe ta shijojë sakrificën për të me çdo gjë të shtrenjtë e të çmuar...?

• Regjistri i Gjuhës: Përkthimi është realizuar në gjuhën standarde shqipe duke ruajtur stilin formal, akademik dhe elokuent të origjinalit.


• Termat Gjeopolitikë dhe Shifrat: Të gjitha përqindjet ekonomike (plumbi, zinku, argjendi, ari, nikeli) dhe demografike (90% myslimanë) janë transmetuar me precizitet të plotë.


• Mjetet Stilistikore: Janë ruajtur pyetjet retorike në fund të tekstit dhe metaforat politike e shoqërore të përdorura nga autori.

Kapitulli Dymbëdhjetë: Profesor Dr. Beqir Ismaili dhe Diplomacia e Ndërgjegjes:

Lexim mbi Ndikimin Shumëdimensional të Çështjes së Kosovës në Skenën Egjiptiane dhe Arabe

(Nga këndvështrimi vlerësues i Prof. Dr. Muhamed Shehat el-Xhundi)

Çështja e Kosovës mbetet një nga çështjet më komplekse njerëzore dhe politike të kohës moderne, ku dimensioni etik ndërthuret me llogaritjet gjeopolitike, dhe ku ideologjitë dhe qëndrimet ndërkombëtare përplasen rreth saj. Megjithatë, ajo që e veçon këtë çështje në kontekstin egjiptian dhe arab është shfaqja e një modeli unik të diplomacisë joformale, i mishëruar në personalitetin e Prof. Dr. Beqir Ismaili, përfaqësues i Kosovës në Egjipt. Ky burrë që mbarti shqetësimin e atdheut të tij të dytë, dhe shfrytëzoi dijen e tij akademike dhe marrëdhëniet e gjera për t'u bërë zë i fuqishëm i një çështjeje të një populli që kërkon të drejtën e tij për ekzistencë dhe vetëvendosje. Vlerësimi i Prof. Dr. Muhamed Shehat el-Xhundi, mendimtarit të shquar islam dhe ish-presidentit të Universitetit Egjiptian të Kulturës Islame në Kazakistan, vjen si një dëshmi e vërtetë nga një dijetar i nderuar dhe i besuar, profesor i sheriatit dhe i vlerave njerëzore, që ndriçon përmes saj dimensionet e këtij roli unik të luajtur nga kosovai në zemër të botës arabe. Në këtë kapitull, ne shqyrtojmë me vëzhgim dhe analizë rolin e shumëanshëm të ndërmarrë nga Prof. Dr. Beqir Ismaili, dhe e vlerësojmë atë në dritën e koncepteve kritike letrare dhe politike, duke eksploruar ndikimin e tij të thellë në jetën intelektuale, mediatike, gjuhësore, letrare, shkencore, fetare, kulturore, diplomatike dhe politike, përmes lentes së tregimtarit dhe vlerësuesit, Prof. Dr. Muhamed Shehat el-Xhundi.

Teksti:

Profesor Dr. Muhamed Shehat el-Xhundi, mendimtari i shquar islam, profesor i sheriatit, anëtar i Këshillit të Kërkimeve Islame në Egjipt, duke vlerësuar rolin e përfaqësuesit të Kosovës në Egjipt, tha:

"Roli jetik dhe qendror që merr përsipër përfaqësuesi i Kosovës në Egjipt, Prof. Dr. Beqir Ismaili, në zemër të botës arabe dhe islame, konsiston në të qenit një aktor kryesor dhe ndikues, i cili zhvillon aktivitete intensive me zyrtarët e lartë dhe vendimmarrësit, si dhe me drejtuesit e institucioneve shkencore, fetare dhe popullore. Këto përpjekje kanë rezultuar në hedhjen e dritës mbi çështjen e Kosovës dhe në fitimin e një simpatie të gjerë ndaj saj nga ana e masave popullore dhe e zyrtarëve politikë njësoj.

Aktiviteti i tij nuk u kufizua në qarqet zyrtare, por u shtri në arenën mediatike, ku kontaktet e tij të vazhdueshme me gazetat egjiptiane, veçanërisht me gazetën 'El-Ehram' - gazetën zyrtare dhe më të përhapur në Egjipt dhe botën arabe - patën një ndikim të pamohueshëm në ngritjen e interesit për çështjen e Kosovës, dhe në nxitjen e zyrtarëve dhe opinionit publik drejt domosdoshmërisë së mbështetjes së popullit kosovar dhe përkrahjes së tij, qoftë me ndihmë materiale apo morale. Ai gjithashtu punoi për të ekspozuar vuajtjet e mëdha njerëzore që ky popull po përjeton nga regjimi serb, i cili nuk ka hezituar të kryejë praktikat më të rënda fetare dhe njerëzore, duke tejkaluar të gjitha kufijtë moralë dhe ligjorë, dhe duke kryer likuidime sistematike fizike kundër atyre që mbrojnë të drejtën e tyre legjitime për ekzistencë dhe vetëqeverisje."

Analizë Kritike Letrare e Tekstit:

Fjalimi i Prof. Dr. Muhamed Shehat el-Xhundi në këtë fragment përfaqëson një model elokuent të shkrimit vlerësues me karakter politik dhe humanitar, që kombinon përshkrimin objektiv, shprehjen emocionale intensive dhe referimin ndaj referencave të rrënjosura vlerore. Nga pikëpamja letrare, teksti mund të analizohet sipas akseve të mëposhtme:

Së pari: Struktura gjuhësore dhe sintaksore:

- Teksti mbështetet në një stil akumulues progresiv, duke filluar me përshkrimin e rolit të përgjithshëm, pastaj duke u thelluar në detajet procedurale (aktivitetet, kontaktet, institucionet), deri në kulmin emocional në përshkrimin e vuajtjeve kosovare.

- Janë përdorur mjete theksimi dhe përsëritje (si: "rol jetik dhe qendror", "ndikim i pamohueshëm", "nuk ka hezituar") për t'i dhënë një karakter urgjence dhe serioziteti, dhe ky stil i referohet retorikës bindëse që mbështetet në rrënjosjen e kuptimit në mendjen e marrësit.

- Mbizotërojnë fjalitë e gjata të lidhura, gjë që pasqyron një vizion gjithëpërfshirës dhe imiton logjikën e diskursit juridiko-politik, por me një dozë të lartë emocioni moral.

Së dyti: Figurat retorike dhe shprehëse:

- Dallohen metaforat e fshehura, ku roli humanitar i kosovait mishërohet në shprehjen "zemra e botës arabe dhe islame", një imazh që sugjeron se aktiviteti i tij nuk është thjesht punë diplomatike, por rrahje zemre për një çështje të shtypur.

- Shfaqet një antitezë e qartë midis "vuajtjes" dhe "likuidimit fizik" nga njëra anë, dhe "të drejtës për ekzistencë dhe vetëqeverisje" nga ana tjetër, gjë që forcon dualitetin e viktimizimit kundër shtypjes brutale.

- Gjithashtu, përshkrimi "kasapi i serbëve" mbart një konotacion historik dhe mitologjik, që të kujton imazhet e gjenocidit, dhe e nxjerr diskursin nga rrethi i neutralitetit në rrethin e anshmërisë morale të deklaruar.

Së treti: Ritmi i brendshëm:

Teksti karakterizohet nga një ritëm prozaik i rrjedhshëm, që sugjeron vazhdimësinë dhe akumulimin dramatik të ngjarjeve, me mungesë pothuajse të plotë të fjalive të shkurtra ose të ndërprera, gjë që mund të dobësojë aftësinë për pushim psikologjik të lexuesit, por nga ana tjetër krijon një efekt kumulativ që i ngjan valëve të njëpasnjëshme në fjalimin e luftës.

Së katërti: Stili vlerësues:

Teksti nuk kufizohet në rrëfim, por ofron një vlerësim të qartë dhe të drejtuar, që tregon vlerën e rolit kosovar dhe i ngarkon atij dimensione etike dhe njerëzore, duke e bërë atë një dëshmi subjektive-objektive njëkohësisht, sepse autori (Dr. el-Xhundi) gëzon një peshë akademike dhe fetare që i jep fjalëve të tij besueshmëri të dyfishtë.

Analizë Kritike Politike:

Nga këndvështrimi politik, teksti përbën një dokument të rrallë që zbulon një model të përparuar të diplomacisë paralele ose diplomacisë së eliteve, ku Dr. Beqir Ismaili përfaqëson një rast unik në historinë e lëvizjeve çlirimtare në Ballkan dhe botën arabe. Çfarë e bën këtë model të rëndësishëm politikisht?

Së pari: Ndërtimi i një aleance strategjike joformale:

Kosovai, nëpërmjet pozicionit të tij akademik dhe rrjetit të gjerë të marrëdhënieve, arriti të krijojë ura besimi midis elitës egjiptiane (politike, fetare dhe mediatike) dhe çështjes kosovare, pa pasur nevojë për mbulesë diplomatike zyrtare. Kjo zbulon brishtësinë e kanaleve tradicionale ose paaftësinë e tyre për t'u marrë me çështjet e "dimensionit të tretë" që kërkojnë fleksibilitet dhe ndjeshmëri të lartë kulturore.

Së dyti: Shfrytëzimi i medias si armë presioni:

Zgjedhja e gazetës "El-Ehram" nuk ishte e rastësishme; ajo nuk ishte vetëm gazeta zyrtare më e përhapur, por në atë kohë referenca kryesore mediatike në formësimin e opinionit publik arab. Nëpërmjet botimit të artikujve ose lajmeve të koordinuara me kosovain, ai arriti të bëjë një ndryshim cilësor në ndërgjegjen kolektive, duke e shndërruar një çështje gjeografikisht të largët në një çështje të përditshme që prek ndjenjat e egjiptianëve dhe arabëve.

Së treti: Pajtimi midis vlerave fetare dhe njerëzore:

Në një rajon ku identiteti islam përbën shtyllën kryesore të ndërgjegjes politike, diskursi i sofistikuar i kosovait - siç del nga përshkrimi i el-Xhundit - ishte në gjendje të shfrytëzojë bashkësinë fetare dhe morale, pa rënë në grackën e sektarizmit ose armiqësisë absolute ndaj tjetrit (serb). Kështu, ai arriti të paraqesë konfliktin si një konflikt njerëzor-moral përpara se të ishte konflikt etnik apo fetar, duke zgjeruar kështu rrethin e simpatisë ndaj tij.

Së katërti: Çështja e legjitimitetit dhe përfaqësimit:

Teksti ngre pyetje thelbësore mbi legjitimitetin e një përfaqësuesi të një çështjeje që nuk mban një cilësi zyrtare, por përgjigja qëndron në faktin se, në mungesë të përfaqësimit zyrtar aktiv, personalitetet akademike dhe mediatike ndikuese bëhen alternativë natyrale, madje më fleksibël dhe më të afta për të lëvizur në hapësirat joformale. Kjo zbulon një transformim në konceptin e "diplomacisë" nga monopolizimi i shteteve në shpërndarje midis aktorëve të shoqërisë civile dhe eliteve kulturore.

Së pesti: Konflikti me "diskursin kundërshtar":

Teksti nuk i referohet drejtpërdrejt ekzistencës së një diskursi armiqësor ndaj Kosovës në Egjipt ose botën arabe, por nga insistimi i el-Xhundit për "mbështetjen e popullit kosovar" dhe "ekspozimin e vuajtjeve", mund të konkludohet se ekziston një gjendje injorance, indiference apo edhe mbështetje të nënkuptuar për qëndrimin serb, gjë që i bën përpjekjet e kosovait një betejë intelektuale-mediatike të ashpër jo më pak të rëndësishme se beteja në terren në vetë Kosovën.

Së gjashti: Ndikimi politik në kontekstin rajonal dhe ndërkombëtar:

Përpjekjet e kosovait nuk mund të ndahen nga konteksti më i gjerë ndërkombëtar, ku Kosova ishte një pikë konflikti midis fuqive të mëdha (Perëndimi dhe Rusia) në atë periudhë. Prandaj, fitimi i simpatisë arabo-islame për çështjen kosovare përbënte një kartë presioni shtesë në duart e koalicionit mbështetës të Kosovës, dhe dobësonte narrativën serbe që kërkonte të izolonte çështjen nga mjedisi i saj rajonal.

Vlerësimi i Ndikimit në Fushat e Ndryshme (me një vizion analitik):

Ne mundemi, duke u nisur nga dëshmia e Dr. el-Xhundi, të vlerësojmë ndikimin e gjerë të Dr. Beqir Ismailit në fushat e mëposhtme:

1. Fusha intelektuale: Ai kontribuoi në ofrimin e një modeli të intelektualit organik të angazhuar në çështjet e atdheut të tij, dhe të bindur se veprimi intelektual nuk ndahet nga veprimi politik dhe humanitar, gjë që pasuroi debatin mbi përgjegjësinë e intelektualit arab ndaj çështjeve të drejta jashtë kufijve të tij gjeografikë.

2. Fusha mediatike: Ai bëri një ndryshim në diskursin mediatik egjiptian dhe arab, ku çështja e Kosovës kaloi nga margjina e lajmeve në ballë të vëmendjes, dhe u bë material i përditshëm në gazeta, gjë që kontribuoi në formësimin e një opinioni publik mbështetës.

3. Fusha gjuhësore: Kosovai ofroi një model në përkthimin kulturor dhe politik, duke përkthyer vuajtjet e popullit të tij në një gjuhë arabe të rrjedhshme dhe ndikuese, që iu drejtua mendjes dhe zemrës njëkohësisht, dhe vërtetoi se gjuha mund të jetë një armë politike po aq sa është një enë kulturore.

4. Fusha letrare: Edhe pse teksti nuk i referohet drejtpërdrejt prodhimit letrar, diskursi i formuluar nga kosovai dhe i bartur nga gazetat egjiptiane ishte një diskurs me dimensione letrare, sepse përdori narrativën njerëzore dhe përshkroi vuajtjet në një stil narrativ, duke e bërë atë pjesë të letërsisë së rezistencës dhe çlirimit.

5. Fusha shkencore dhe akademike: Kosovai përfitoi nga pozicioni i tij akademik si profesor universitar për të qenë një urë midis qarqeve akademike egjiptiane dhe kosovare, dhe kontribuoi në përgatitjen e studimeve dhe kërkimeve juridike dhe politike mbi çështjen kosovare, gjë që i dha legjitimitet shkencor kërkesave kosovare.

6. Fusha fetare: Ai arriti të adresojë institucionet fetare egjiptiane (si El-Azhar dhe Këshillin e Kërkimeve Islame), dhe gjeti në to një terren pjellor për ndërthurjen midis vlerave islame dhe parimeve të drejtësisë njerëzore, gjë që kontribuoi në mobilizimin e mbështetjes fetare popullore dhe zyrtare për çështjen kosovare.

7. Fusha kulturore: Falë përpjekjeve të tij, Kosova u bë pjesë e kujtesës kulturore arabe, dhe hyri në debatet kulturore rreth identitetit, të drejtave të popujve dhe konfliktit me tjetrin, duke zgjeruar horizontin kulturor egjiptian dhe arab ndaj Evropës Lindore.

8. Fusha diplomatike: Kosovai solli një ndryshim në konceptin e diplomacisë, dhe vërtetoi se diplomacia joformale mund të jetë më efektive në disa kontekste, dhe kontribuoi në hapjen e kanaleve të komunikimit jo tradicional midis Egjiptit dhe Kosovës.

9. Fusha politike: Ishte ndikimi më i dukshëm, ku ai arriti të transformojë qëndrimin e elitës egjiptiane - dhe më pas të rrugës egjiptiane - nga neutraliteti ose indiferenca në simpati aktive dhe mbështetje të deklaruar, gjë që përbënte presion mbi vendimmarrësit egjiptianë për të marrë parasysh këto ndjenja popullore në politikën e tyre të jashtme ndaj Ballkanit.

Në përfundim të këtij kapitulli, ne gjejmë se përpjekjet e Prof. Dr. Beqir Ismailit, përfaqësuesit të Kosovës në Egjipt, nuk ishin thjesht një aktivitet diplomatik kalimtar, por një projekt i plotë kulturor-politik, nëpërmjet të cilit ai arriti të mbjellë farat e ndërgjegjësimit për çështjen e atdheut të tij në zemër të botës arabe, dhe të sjellë një ndryshim të prekshëm në diskursin mediatik, qëndrimet politike dhe perceptimet kulturore. Vlerësimi i Prof. Dr. Muhamed Shehat el-Xhundi - si dijetar i madh dhe mendimtar i shquar islam - erdhi për të qenë një dëshmi e vërtetë e madhështisë së këtij roli, dhe një ndriçim kritik që zbulon dimensionet e tij të degëzuara, dhe thekson se si akademikët dhe mendimtarët mund të bëhen vendimmarrës me meritë, kur ata përziejnë dijen e tyre, ndërgjegjen e tyre dhe përkatësinë e tyre njerëzore. Dhe mbetet pyetja e hapur: A mund të përsëritet ky model në çështje të tjera? Përgjigja qëndron në masën në të cilën ka personalitete që posedojnë të njëjtën guxim akademik, fleksibilitet diplomatik dhe besim të thellë në drejtësinë e çështjeve të tyre. Sido që të jetë, përvoja e kosovait në Egjipt do të mbetet një mësim në artin e ndikimit, mençurinë e përdorimit të fjalës si armë, dhe aftësinë e ndërgjegjes njerëzore për të kapërcyer kufijtë.

Kapitulli Trembëdhjetë: Nga Kosova në Kajro: Një poemë mirënjohjeje për Prof. Dr. Muhamed esh-Shahat el-Xhundi

Fjala si urë ndërmjet dijes, ndërgjegjes dhe njerëzores

Kur dija shndërrohet nga një grumbullim i thjeshtë njohurish shkencore në një mision njerëzor, dijetari i vërtetë bëhet më i madh se kufijtë e universitetit, më i gjerë se faqet e librave dhe më i thellë se titujt dhe postet.

Nga kjo perspektivë vjen kjo poemë, të cilën Prof. Dr. Beqir Ismaili ia kushton nga Kosova Prof. Dr. Muhamed esh-Shahat el-Xhundit, si shprehje e vlerësimit shkencor dhe njerëzor për një dijetar që bashkoi Sheriatin dhe të drejtën, mendimin dhe realitetin, dijen dhe përgjegjësinë morale.

Ndërmjet autorit të këtij studimi dhe Prof. Dr. Muhamed esh-Shahat el-Xhundit u krijua një marrëdhënie e thellë shkencore, kulturore dhe njerëzore. Ajo nuk u ndërtua mbi një mirësjellje kalimtare, por mbi dialogun, shkëmbimin e mendimeve dhe bashkëpunimin rreth çështjeve të mendimit islam dhe problemeve të botës islame, veçanërisht çështjes së Kosovës.

Sipas asaj që dokumentohet në këtë studim, el-Xhundi ishte një dëgjues i vëmendshëm dhe bashkëbisedues i saktë, i cili e vinte përvojën e tij në Sheriat dhe në të drejtën ndërkombëtare në shërbim të leximit të dimensioneve njerëzore, juridike dhe politike të çështjes së Kosovës.

Prandaj, kjo poemë nuk paraqitet thjesht si lavdërim personal, por si një dëshmi e ndjerë nga Kosova për një dijetar që besonte se dija është përgjegjësi, se fjala mund të jetë urë ndërmjet popujve dhe se mbështetja e të shtypurit fillon nganjëherë nga një qëndrim i sinqertë shkencor, nga një fjalë e përgjegjshme ose nga një derë e hapur përpara atij që mbron një çështje të drejtë.

Ky kuptim u shfaq qartë në përvojën që lidhi autorin e studimit me Dr. el-Xhundin. Marrëdhënia e tyre u shndërrua nga një takim shkencor në një marrëdhënie pune dhe komunikimi të vazhdueshëm. Zyra e tij mbeti e hapur për autorin dhe ai nuk kurseu as kohën, as përpjekjen e tij në shërbim të çështjes së popullit të Kosovës.

Prandaj kjo poemë mban titullin:

"Për një dijetar që e bëri dijen ndërgjegje"

Nga: Prof. Dr. Beqir Ismaili

Poemë mirënjohjeje nga Kosova

O Xhundi i dijes, o burim i udhëzimit,
që flamurin e së drejtës e mbajte në kohë,

Nga Egjipti erdhi jehona drejt Kosovës,
dhe plagën tonë e preku në thellësinë e saj.

Ti nuk e ruajte dijen vetëm në fletët e librave,
por e bëre atë për njerëzit një dritë në sprova.

Sheriati i Zotit në mendimin tënd u rrënjos,
dhe drejtësia u ngrit mbi peshoren e besnikërisë.

Ti bashkove traditën e lashtë të fesë me siguri,
me kuptimin e kohës dhe horizontin e gjerë.

Kur Kosova e plagosur thirri në dhimbjen e saj,
ti nuk e mbylle derën para zërit të saj dhe atdheut.

Kosova ishte një plagë në ndërgjegjen tonë,
dhe zëri yt në atë tragjedi ishte si një anije shpëtimi.

Ti sillje diellin e drejtësisë kur errësira e agresionit
mbulonte sytë e njerëzve dhe kohën.

Ti the të vërtetën pa frikë nga pasojat,
sepse e drejta është më e fortë se kërcënimi dhe sprovat.

Ti ishe flamur i dijes në arenat tona,
dhe simbol i ndërgjegjes e i drejtësisë në kohë të vështira.

O dijetar që nuk i pe atdheun si kufij të ndarë,
sepse toka i bashkon njerëzit e së drejtës.

Nga Kosova po të dërgoj vargjet e mia,
që mbartin mirënjohjen drejt Kajros.

Ky është përshëndetja e një populli që e provoi sprovën,
për çdo njeri që qëndroi për drejtësinë në kohë të vështira.

O bir i Ezherit, o simbol i devotshmërisë dhe kulturës,
o besnik i dijes së Sheriatit dhe traditës.

Ti mbete në kujtesën tonë si një gjurmë e madhe,
sikur fjala jote të ishte gdhendur në gurin e kohës.

Nëse sot kujtojmë meritat e burrave të mëdhenj,
ti je ndër emrat e shquar në regjistrin e dijetarëve.

Qëndrimet e njerëzve të dijes mbeten dëshmi,
sepse fisnikët janë ata që mbeten në kujtesën e kohës.

Sepse dija, nëse nuk mbart mëshirë për njerëzit,
shndërrohet në bojë mbi letra dhe libra.

Ndërsa ti e bëre dijen e Sheriatit
një urë drejt së drejtës, jo një mur ndarës.

Nga Kosova të vjen kjo dhuratë mirënjohjeje,
nga një zemër që e njeh besnikërinë pa masë.

Përshëndetja e një populli për një dijetar,
emri i të cilit ka një histori lavdie në kujtesë.

Dhe emri yt do të mbetet ndër ne për sa kohë
që mbi tokë të ekzistojë kujtesa e drejtësisë dhe e dinjitetit.

Analiza letrare dhe kritike e poemës

Së pari: Dimensioni kuptimor dhe titulli

Titulli "Për një dijetar që e bëri dijen ndërgjegje" mbart një domethënie qendrore në strukturën e poemës. Ai nuk mjaftohet ta paraqesë të adresuarin vetëm si dijetar, por e lidh dijen me konceptin e ndërgjegjes.

Në këtë mënyrë, teksti kalon nga lavdërimi i dijes shkencore në vlerësimin moral dhe njerëzor.

Poema synon të shprehë se vlera e dijetarit nuk matet vetëm me numrin e veprave, titujve dhe posteve të tij, por me mënyrën se si ai e shndërron dijen në qëndrim, njohurinë në përgjegjësi dhe specializimin e tij në shërbim të njeriut.

Kjo lidhet me portretin që paraqet studimi për el-Xhundin si një dijetar që bashkoi jurisprudencën islame me të drejtën ndërkombëtare dhe që mori pjesë në jetën akademike, fetare, kulturore, politike dhe diplomatike.

Së dyti: Struktura e poemës ndërmjet dijes dhe njerëzores

Poema është ndërtuar mbi tri qarqe të ndërthurura:

1. Rrethi i dijetarit dhe dijes

Ky rreth shfaqet përmes fjalëve:

dije, Sheriat, drejtësi, jurisprudencë, Ezher, njohuri, e vërteta.

2. Rrethi i njeriut dhe ndërgjegjes

Ai shprehet përmes:

mëshirës, të shtypurit, ndërgjegjes, drejtësisë, mirënjohjes, popullit dhe sprovës.

3. Rrethi i Kosovës

Ky është hapësira ku takohen dy qarqet e mëparshme. Këtu dija shndërrohet në mjet për t'i shërbyer një çështjeje njerëzore, ndërsa qëndrimi ndaj Kosovës bëhet një vlerë morale dhe jo thjesht një qëndrim politik.

Kjo strukturë përputhet me përmbajtjen e studimit, ku dokumentohet se takimi ndërmjet autorit dhe Dr. el-Xhundit preku agresionin serb, pasojat njerëzore dhe juridike të tij, si dhe të ardhmen politike të rajonit.

Së treti: Imazhi poetik

Poema mbështetet në disa imazhe poetike dhe simbolike me karakter të fuqishëm.

Në vargjet:

"Nga Egjipti erdhi jehona drejt Kosovës,
dhe plagën tonë e preku në thellësinë e saj."

"Jehona" nuk është vetëm një tingull, por një simbol i komunikimit dhe i lidhjes kulturore ndërmjet Egjiptit dhe Kosovës.

Ndërsa "plaga" shndërrohet në një imazh gjithëpërfshirës të tragjedisë njerëzore të Kosovës.

Në vargjet:

"Ti nuk e ruajte dijen vetëm në fletët e librave,
por e bëre atë për njerëzit një dritë në sprova."

dija shndërrohet në veprim shoqëror. Ajo nuk mbetet e mbyllur në libra, por bëhet mjet për përballimin e krizave.

Ndërsa në vargjet:

"Ti ishe flamur i dijes në arenat tona,
dhe simbol i ndërgjegjes e i drejtësisë në kohë të vështira."

krijohet një paralelizëm kuptimor ndërmjet dijes dhe ndërgjegjes, si dhe ndërmjet njohurisë dhe drejtësisë.

Ky është një nga çelësat kryesorë artistikë të poemës.

Së katërti: Dyshja Egjipt-Kosovë

Një nga elementet më të rëndësishme estetike të tekstit është ndërtimi mbi një dysh të qartë gjeografik dhe qytetërues:

Egjipti → Kosova

Egjipti paraqitet si vendi i dijes, i Ezherit dhe i dijetarëve, ndërsa Kosova paraqitet si vendi i plagës, sprovës dhe kërkimit të drejtësisë.

Por poema nuk e paraqet distancën ndërmjet dy vendeve si pengesë. Përkundrazi, ajo e shndërron atë në urë:

"Nga Kosova po të dërgoj vargjet e mia,
që mbartin mirënjohjen drejt Kajros."

Në këtë mënyrë, vetë poema bëhet një ambasadë letrare, që përcjell nga Kosova një mesazh mirënjohjeje drejt Egjiptit.

Së pesti: Fjalori poetik

Fjalori i poemës ndahet në katër fusha kryesore:

Fusha fetare

Sheriat, fe, devotshmëri, traditë, Ezher.

Fusha shkencore

Dije, ligj, jurisprudencë, njohuri, dijetar.

Fusha njerëzore

Mëshirë, ndërgjegje, drejtësi, mirënjohje, dinjitet.

Fusha kosovare

Kosovë, plagë, agresion, popull, sprovë.

Ndërthurja e këtyre fushave krijon një poemë që nuk mbështetet vetëm në lirizmin personal, por në atë që mund të quhet lirizëm qytetërues, ku personazhi i lavdëruar bëhet simbol i marrëdhënies ndërmjet dijes dhe përgjegjësisë.

Së gjashti: Ritmi dhe muzikaliteti i brendshëm

Teksti përdor një gjuhë poetike të rrjedhshme dhe të frymëzuar nga fryma e poezisë klasike arabe, duke ruajtur ritmin e vargut, përsëritjen e strukturave dhe afërsinë tingullore të përfundimeve.

Përdorimi i përsëritjeve dhe i strukturave paralele krijon një ritëm solemn, i cili i përshtatet natyrës së poemës si tekst mirënjohjeje.

Në vargun:

"Dhe emri yt do të mbetet ndër ne për sa kohë
që mbi tokë të ekzistojë kujtesa e drejtësisë dhe e dinjitetit."

folja "do të mbetet" e çon ndikimin e dijetarit nga e kaluara dhe e tashmja drejt së ardhmes.

Së shtati: Vlera e mirënjohjes në poemë

Mirënjohja në këtë poemë nuk përfaqëson vetëm një emocion personal. Ajo është mirënjohje kulturore dhe qytetëruese, sepse poeti flet nga perspektiva kosovare dhe e sheh qëndrimin e el-Xhundit ndaj çështjes së Kosovës si një vlerë që meriton të ruhet në kujtesën historike.

Kështu, poeti nuk thotë vetëm:

"Të falënderoj si mik."

Por në një nivel më të thellë thotë:

"Populli im nuk e harron atë që qëndroi pranë tij në kohën e sprovës."

Ky dimension e ngre poemën nga marrëdhënia individuale në kujtesë kolektive.

Së teti: Nga lavdërimi personal te dëshmia historike

Nga këndvështrimi kritik, poema tejkalon funksionin tradicional të lavdërimit.

Ajo synon të jetë një dëshmi poetike për një periudhë të caktuar të marrëdhënieve intelektuale ndërmjet Egjiptit dhe Kosovës.

Prandaj në të përsëriten konceptet:

e drejta - ndërgjegjja - drejtësia - paqja - dinjiteti - populli.

Këto koncepte e vendosin figurën e el-Xhundit brenda një konteksti më të gjerë: përgjegjësisë së dijetarit dhe intelektualit ndaj çështjeve njerëzore.

Studimi thekson se ndikimi i tij në çështjen e Kosovës nuk ishte vetëm fetar, por lidhej edhe me dimensionet intelektuale, mediatike, shkencore, juridike, diplomatike dhe politike.

Së nënti: Vlera simbolike e poemës brenda studimit

Vendosja e kësaj poeme në Kapitullin e Trembëdhjetë nuk përfaqëson një largim nga karakteri akademik i studimit. Përkundrazi, ajo mund të kryejë një funksion plotësues, sepse kapitujt e mëparshëm e paraqesin figurën e el-Xhundit përmes biografisë, veprave, qëndrimeve dhe ndikimit të tij, ndërsa poema vjen si një dokument emocional dhe letrar, që pasqyron ndikimin e kësaj figure në ndërgjegjen e autorit.

Kështu, struktura e përgjithshme e studimit ndërtohet mbi tri nivele:

Dokumentimi shkencor → analiza kritike → dëshmia letrare.

Ky kalim i jep artikullit një dimension njerëzor, pa e zbehur karakterin e tij shkencor.

Së dhjeti: Përfundimi kritik

Mund të thuhet se kjo poemë i përket letërsisë së mirënjohjes dhe dëshmisë njerëzore dhe e merr forcën e saj nga ndërthurja e përvojës personale, çështjes kombëtare dhe simbolikës shkencore.

Ajo nuk e nderon Prof. Dr. Muhamed esh-Shahat el-Xhundin vetëm si jurist, dijetar, profesor universitar dhe mendimtar, por si një model të dijetarit që kapërceu kufijtë e specializimit të tij dhe hyri në hapësirën e përgjegjësisë njerëzore.

Kulmi kuptimor i poemës gjendet në vargjet:

"Sepse dija, nëse nuk mbart mëshirë për njerëzit,
shndërrohet në bojë mbi letra dhe libra."

Ky varg bëhet urtësia qendrore e të gjithë tekstit.

Dija e vërtetë është ajo që shndërrohet në mëshirë; jurisprudenca që shndërrohet në drejtësi; njohuria që shndërrohet në qëndrim; dhe fjala që shndërrohet në urë ndërmjet popujve.

Kështu, në figurën e Prof. Dr. Muhamed esh-Shahat el-Xhundit takohen tri vlera të mëdha:

dija - ndërgjegjja - njerëzorja.

Prania e këtyre vlerave ishte themeli që e bëri marrëdhënien ndërmjet tij dhe autorit të këtij studimi të kapërcejë kufijtë e një takimi akademik dhe të shndërrohet në një hapësirë të gjerë komunikimi intelektual dhe njerëzor rreth çështjes së Kosovës.

Kjo poemë, ndonëse lindi nga një përvojë personale, mbart një domethënie më të gjerë, sepse shpreh vlerësimin kosovar për një dijetar egjiptian, i cili me dijen dhe qëndrimin e tij ndihmoi në hapjen e një dritareje arabe dhe islame drejt tragjedisë së një populli që kërkonte drejtësi, liri dhe dinjitet.

Prandaj, kushtimi i kësaj poeme nga Kosova Prof. Dr. Muhamed esh-Shahat el-Xhundit nuk është thjesht një kushtim poetik, por një dokumentim letrar i një marrëdhënieje njerëzore dhe shkencore, një dëshmi mirënjohjeje që tregon se fjala e sinqertë mund të kapërcejë kufijtë dhe se dija, kur bashkohet me ndërgjegjen, bëhet një forcë qytetëruese e aftë të ndërtojë ura ndërmjet kombeve dhe popujve.

Përfundim

Ky studim tregon se Prof. Dr. Muhamed esh-Shahat el-Xhundi nuk ishte vetëm profesor universitar, jurist, dijetar dhe studiues akademik, por edhe një personalitet me një projekt intelektual shumëdimensional, i cili bashkonte Sheriatin me të drejtën, traditën me bashkëkohoren dhe dijen teorike me përgjegjësinë ndaj njeriut dhe shoqërisë.

Rrugëtimi i tij shkencor, administrativ, mediatik, fetar, kulturor, diplomatik dhe politik dëshmon një aftësi të qartë për ta shndërruar dijen e specializuar në ndikim shoqëror dhe publik.

Çështja e Kosovës e bëri edhe më të dukshëm këtë dimension njerëzor të personalitetit të tij. Ai nuk e trajtoi Kosovën thjesht si një çështje gjeografike të largët apo si një dosje politike të përkohshme, por e pa atë në kuadrin më të gjerë të drejtësisë, të drejtave njerëzore, të së drejtës ndërkombëtare dhe të së drejtës së popujve për vetëvendosje.

Pikërisht për këtë arsye, qëndrimi i tij ndaj çështjes së Kosovës fitoi një vlerë intelektuale dhe morale që tejkalon kufijtë e periudhës historike në të cilën u shfaq kjo çështje.

Studimi tregon gjithashtu se marrëdhënia ndërmjet Prof. Dr. Muhamed esh-Shahat el-Xhundit dhe Prof. Dr. Beqir Ismailit përfaqëson një model të rëndësishëm të asaj që mund të quhet "diplomaci akademike" ose "diplomaci e ndërgjegjes".

Personaliteti akademik këtu kryen një funksion që shkon përtej mësimdhënies dhe kërkimit shkencor, duke u bërë një urë ndërmjet çështjes kombëtare dhe elitave shkencore, mediatike, fetare dhe politike.

Kjo përvojë kontribuoi në futjen e çështjes së Kosovës në hapësira të ndryshme të debatit egjiptian dhe arab.

Nga këndvështrimi kritik, përvoja e Prof. Dr. el-Xhundit në trajtimin e çështjes së Kosovës dëshmon se dijetari dhe intelektuali mund të bëhet një faktor aktiv në jetën publike kur e vë specializimin e tij shkencor në shërbim të çështjeve njerëzore.

Sheriati, e drejta, media, mendimi dhe diplomacia nuk janë domosdoshmërisht fusha të ndara; ato mund të ndërthuren kur synimi është mbrojtja e së drejtës, përhapja e ndërgjegjësimit dhe mbështetja e çështjeve të drejta.

Përvoja e Prof. Dr. Beqir Ismailit, nga ana tjetër, tregon se mbrojtja e Kosovës nuk ishte vetëm një veprimtari diplomatike tradicionale, por një projekt kulturor, intelektual dhe mediatik, i mbështetur në marrëdhëniet akademike, mediatike dhe fetare.

Ai u përpoq ta përcillte tragjedinë e popullit të Kosovës në ndërgjegjen arabe dhe islame dhe ta shndërronte çështjen e vendit të tij në një çështje të pranishme në debatin intelektual.

Në këtë kuadër, dëshmia e Prof. Dr. el-Xhundit, siç paraqitet në këtë studim, dëshmon rëndësinë e këtij roli në ndërtimin e urave ndërmjet Kosovës, Egjiptit dhe botës arabe.

Ndërsa poezia e besnikërisë në kapitullin e trembëdhjetë përbën një përmbyllje simbolike dhe njerëzore të këtij rrugëtimi.

Ajo nuk përfaqëson një largim nga karakteri akademik i studimit, por e plotëson dokumentimin dhe analizën me një dëshmi emocionale dhe letrare.

Poezia e shndërron dijen në simbol të ndërgjegjes, fjalën në urë ndërmjet Kosovës dhe Kajros dhe marrëdhënien shkencore në një kujtesë njerëzore që kapërcen kufijtë e kohës dhe hapësirës.

Prandaj mund të thuhet se vlera themelore e këtij studimi qëndron në faktin se ai ndërthur tri nivele të integruara: dokumentimin shkencor, analizën kritike dhe dëshminë letrare e njerëzore.

Ky ndërtim i jep studimit karakterin e tij të veçantë, sepse ai nuk kufizohet vetëm në regjistrimin e biografisë së një dijetari dhe mendimtari, por përpiqet të zbulojë ndikimin e tij në një çështje kombëtare dhe njerëzore, si dhe fuqinë e dijes, fjalës dhe qëndrimit moral për të kapërcyer kufijtë gjeografikë dhe politikë.

Në përfundim, studimi arrin në përfundimin se përvoja e Prof. Dr. Muhamed esh-Shahat el-Xhundit me çështjen e Kosovës konfirmon një të vërtetë themelore:

Dijetari i vërtetë nuk jeton brenda kufijve të specializimit të tij, por e çon dijen e tij atje ku ekziston nevoja për të drejtën, drejtësinë dhe paqen.

Po kështu, përvoja e Prof. Dr. Beqir Ismailit dëshmon se intelektuali, kur zotëron dijen, vullnetin dhe marrëdhëniet nFjerëzore, mund ta shndërrojë çështjen e tij kombëtare në një çështje të pranishme në ndërgjegjen kulturore, mediatike dhe politike.

Prandaj, përvoja "Nga Kosova në Kajro" është më shumë se një marrëdhënie ndërmjet dy personaliteteve; ajo është një simbol i një ure njerëzore dhe intelektuale që u shtri ndërmjet një vendi të plagosur dhe një bote arabe që e përqafoi çështjen e tij, si dhe ndërmjet një dijetari që e shndërroi dijen e tij në përgjegjësi dhe një intelektuali që e shndërroi penën e tij në zërin e atdheut.

Për këtë arsye, vlera më e thellë e këtij studimi qëndron në nxjerrjen në pah të fjalës kur ajo shndërrohet në qëndrim, dijes kur ajo shndërrohet në ndërgjegje dhe ndërgjegjes kur ajo shndërrohet në një mision njerëzor që kapërcen kufijtë.