Një projekt qytetërues i integruar: Analiza e Prof. Dr. Beqir Ismailit mbi figurën e Dr. Hasen Esh-Shafi'it

Në numrin e fundit të gazetës prestigjioze "Elarabielyoum" në Kajro, Prof. Dr. Beqir Ismaili ka publikuar një studim analitik të titulluar "Gjenialiteti i Formimit dhe Qëndresa e Bindjes: Biografia e Prof. Dr. Hasen Esh-Shafi'i". Ky punim vjen si një hyrje themelore për të kuptuar transformimet e mendjes islame bashkëkohore përmes jetës së një prej figurave më qendrore të saj.

Dr. Ismaili argumenton se projekti i Dr. Esh-Shafi'it tejkalon rolet institucionale, duke u shfaqur si një projekt qytetërues ku gërshetohen shkenca, edukimi dhe dialogu kulturor. Artikulli ndjek kronologjikisht rrugëtimin e tij: që nga formimi unik akademik në Al-Azhar dhe "Dar al-Ulum", te sprovat politike që forcuan integritetin e tij, e deri te mbrojtja e doktoraturës në Universitetin e Londrës (SOAS).

Studimi i kushton një vëmendje të veçantë rolit të tij si "Ruajtës i Gjuhës Arabe" dhe kontributit në përtëritjen e teologjisë (Ilm al-Kelam) dhe sufizmit sunit. Përmes analizës së veprave të tij kryesore, Dr. Ismaili nxjerr në pah aftësinë e Esh-Shafi'it për të pajtuar trashëgiminë me bashkëkohësinë dhe arsyen me shpalljen. Ky profil shërben si një dëshmi njohëse mbi një kohë transformimesh të mëdha, duke ofruar një model të dijetarit enciklopedik që mbeti besnik i parimeve dhe etikës në mes të stuhive politike dhe intelektuale.

Gjenialiteti i Formimit dhe Qëndresa e Bindjes:
Biografia e Prof. Dr. Hasen Esh-Shafi'i
- Studim analitik i mendimit, metodologjisë dhe ndikimit të tij qytetërues

Hyrje

Studimi i biografive të dijetarëve të mëdhenj në mendimin islam bashkëkohor nuk është thjesht një dokumentim historik i rrugëtimeve individuale, por është bërë një hyrje themelore për të kuptuar transformimet e mendjes islame, format e ndërveprimit të saj me trashëgiminë (turath-in) dhe përgjigjen ndaj sfidave politike, kulturore dhe njohëse të kohës. Në këtë kontekst, shquhet biografia e Profesor Doktor Hasen Esh-Shafi'it si një model i jashtëzakonshëm i dijetarit që bashkoi rreptësinë e formimit shkencor, thellësinë e përvojës njerëzore dhe qëndrueshmërinë e qëndrimit etik, në një kohë të mbushur me trazira intelektuale dhe ndarje metodologjike.

Ky studim niset nga një hipotezë qendrore: projekti i Dr. Hasen Esh-Shafi'it nuk mund të përmblidhet vetëm në prodhim akademik apo role institucionale, por është një projekt qytetërues i integruar, ku gërshetohen rrugët e shkencës, edukimit, mendimit, gjuhës dhe dialogut kulturor. "Gjenialiteti i formimit" që karakterizoi rrugëtimin e tij nuk ishte vetëm produkt i një gjenialiteti individual, por fryt i një ndërveprimi krijues midis Al-Azharit dhe "Dar al-Ulum"-it, midis trashëgimisë së thellë islame dhe metodave moderne, si dhe midis vuajtjes personale dhe angazhimit publik. Sa i përket "qëndresës së bindjes", ajo u shfaq në paluhatshmërinë e tij mbi parimet, refuzimin e kompromiseve etike dhe aftësinë e tij për ta kthyer sprovën në një energji njohëse produktive.

Ky studim synon të ofrojë një lexim analitik gjithëpërfshirës të biografisë së Dr. Hasen Esh-Shafi'it, duke kaluar përtej tregimit përshkrues drejt zbërthimit të përbërësve të metodologjisë së tij intelektuale, qëndrimeve të tij shkencore dhe ndikimit të tij qytetërues në fusha të shumta: nga teologjia dhe filozofia islame, te sufizmi sunit, gjuha arabe, puna institucionale dhe dialogu ndërcytetërues. Gjithashtu, studimi i kushton vëmendje të veçantë prodhimit të tij intelektual, përmes analizës së librave të tij "Jeta ime në tregimet e mia" dhe "Hyrje për Ibn Rrushdin e Ri", si mishërim i gjallë i unitetit të projektit midis biografisë dhe metodës, dhe midis përvojës vetjake e vizionit njohës.

Përfshirja e poezisë nderuese në mbyllje të punimit vjen si një dimension simbolik dhe kulturor, që konfirmon se gjurma e vërtetë e dijetarit nuk matet vetëm me atë që ka shkruar, por me jehonën njerëzore dhe njohëse që kalon kufijtë, dhe se marrëdhënia midis shkencës dhe besnikërisë, si dhe midis mendimit dhe shpirtit, mbetet një pjesë integrale e memories qytetëruese të kombeve.

Kapitulli i Parë: Formimi i jashtëzakonshëm dhe unikati shkencor

Hasen Esh-Shafi'i lindi më 29 Rexheb 1349 hixhri (19 dhjetor 1930). Mësimi përmendsh i Kuranit në fëmijëri dhe më pas regjistrimi në Institutin Fetar të Kajros në vitin 1944, ishin tullat e para të formimit të një vetëdijeje të hershme fetare dhe gjuhësore.

1.1. Fenomeni i formimit të dyfishtë

Në vitin 1953, ai zgjodhi një rrugë akademike të rrallë duke u angazhuar simultanisht në dy fakultete:

• Fakulteti i Bazave të Fesë (Usul al-Din) në Al-Azhar Al-Sharif.


• Fakulteti "Dar al-Ulum" në Universitetin e Kajros.

Ky bashkim nuk ishte thjesht një arritje e dyfishtë shkencore, por një shkrirje midis dy metodologjive solide:

• Metodologjia Azhari: E rrënjosur në trashëgimi dhe besnike ndaj origjinalitetit.


• Metodologjia e Dar al-Ulum: Që marton origjinalitetin me metodat kritike moderne.

1.2. Shkëlqimi i hershëm shkencor

U diplomua në vitin 1963 nga të dyja fakultetet njëkohësisht dhe mori Gradën e Parë të Nderit në Dar al-Ulum, për t'u emëruar asistent në departamentin e Filozofisë Islame, departament i cili më vonë do të bëhej tribunë e rishfaqjes së tij intelektuale.

Kapitulli i Dytë: Filozofia e sprovës.. Burgu si akademi e durimit

Jeta e Esh-Shafi'it nuk ishte e shtruar me lule; përkundrazi, sprovat politike formësuan thellësinë e tij njerëzore dhe intelektuale:

2.1. Arrestimi i parë (1954-1960)

U arrestua kur ishte në vitin e dytë në Dar al-Ulum dhe u dënua me burgim të përjetshëm nga gjykata ushtarake. Kaloi gjashtë vite në burg, nga të cilat doli me më shumë vullnet dhe vendosmëri për të vazhduar projektin e tij shkencor.

2.2. Përndjekjet e përsëritura (1964-1970)

U riarrestua disa herë për shkak të përkatësisë së tij intelektuale dhe politike, por kjo nuk e pengoi nga kërkimi shkencor. Ai mbrojti titullin Master në vitin 1969 me një studim të thellë mbi Sejfuddin al-Amidin, gjë që pasqyron prirjen e tij të hershme për disiplinimin e mendimit teologjik.

Kapitulli i Tretë: Ndikimi në mendimin botëror dhe përgjigjja ndaj Orientalizmit

Dërgimi i tij me mision studimor në Universitetin e Londrës përfaqësoi një pikë ktheye në rrugëtimin e tij:

3.1. Përvetësimi i gjuhës dhe mjeteve

Përvetësoi gjuhën angleze dhe u njoh me metodologjitë perëndimore nga brenda, gjë që e kualifikoi atë për t'u marrë në mënyrë kritike me diskursin orientalist.

3.2. Përballja me orientalistët

U përball me dyshimet intelektuale të ngritura nga orientalistët me një metodologji kritike të fortë, duke i zbërthyer ato që nga rrënjët.

3.3. Disertacioni i Doktoraturës (1977)

Përfundoi disertacionin e tij mbi " Zhvillimi i teologjisë tek Itna Asheritët në shekullin e shtatë hixhri" në Shkollën e Studimeve Orientale dhe Afrikane (SOAS), duke vërtetuar aftësinë e mendjes islame për analizë krahasuese dhe të disiplinuar.

Kapitulli i Katërt: Ndikimi shkencor dhe fetar.. Përtëritja e Ilm al-Kelamit dhe Sufizmit Sunit

4.1. Teologjia bashkëkohore

Përmes librit të tij " Teologjia midis të kaluarës dhe të tashmes", ai riktheu vlerën e kësaj shkence si mjet për mbrojtjen e akides (besimit) përmes arsyes, dhe jo thjesht si një debat historik.

4.2. Sufizmi i disiplinuar

Si kryetar i Bashkimit Botëror të Dijetarëve Sufinj, ai prezantoi një model të sufizmit sunit njohës, i cili lidh pastrimin e shpirtit me veprimin, larg besëtytnive dhe izolimit.

4.3. Referenca e lartë fetare

dhe në Këshillin e Pleqve Muslimanë

Roli i tij në Këshillin e Dijetarëve të Lartë dhe në Këshillin e të Urtëve Muslimanë e vendosi atë në zemër të prodhimit të fetvave solide, të cilat marrin parasysh qëllimet e Sheriatit (Makasid) dhe sfidat e kohës.

Kapitulli i Pestë: Ndikimi kulturor dhe gjuhësor.. Ruajtësi i gjuhës arabe

Kryesimi i tij i Akademisë së Gjuhës Arabe në Kajro (2012-2020) ishte një moment historik; ai ishte i pari Azhari që u ul në këtë karrige.

5.1. Arabizimi dhe modernizimi

Udhëhoqi Akademinë me një frymë që bashkon ruajtjen e elegancës së shprehjes me absorbimin e risive shkencore.

5.2. Letërsia dhe poezia

Ishte një kritik me vizion mbi estetikën e tekstit, duke e parë gjuhën si një enë të identitetit dhe një mur mbrojtës kundër tjetërsimit kulturor.

Kapitulli i Gjashtë: Ndikimi politik dhe diplomatik.. I urti në mes të stuhive

Qëndrimet e tij u karakterizuan nga "etika e parimeve" që qëndron mbi manovrat partiake:

6.1. Diplomacia shkencore

Si kryetar i Universitetit Islamik në Islamabad, ai ishte një ambasador i jashtëzakonshëm për Egjiptin dhe Al-Azharin, ku forcoi fuqinë e butë islame përmes urave të bashkëpunimit kulturor.

6.2. Pavarësia intelektuale

Kjo u shfaq në qëndrimet e tij historike në vitin 2013, ku ai preferoi "pastërtinë e ndërgjegjes" dhe lartësimin e shenjtërisë së gjakut mbi përshtatjen me pushtetin.

Kapitulli i Shtatë: Ndikimi Ekonomik dhe Shoqëror.. Arsimi si motor i zhvillimit

1.7. Ndërtimi i institucioneve

Drejtimi i tij i universiteteve të mëdha në Sudan, Pakistan dhe Egjipt kontribuoi në diplomimin e kuadrove që udhëheqin punën zhvillimore.

2.7. Përkthimi

Përmes përkthimit të veprave si "Historia e Jurisprudencës Islame" të Coulson-it, ai kontribuoi në transferimin e përvojave juridike dhe logjike të nevojshme për ndërtimin institucional.

Përfundim: Ndikimi i shtrirë dhe vlerësimi përfundimtar

Ndikimi i Dr. Hasen Esh-Shafi'it nuk ishte vetëm përmes teorizimit të drejtpërdrejtë, por përmes "ndërtimit të njeriut"; sepse njeriu që u formua nën petkun e tij është një njeri:

·         Ekonomikisht: Beson në vlerën e punës dhe përsosmërisë.

·         Politikisht: Refuzon despotizmin dhe kapet pas lirisë dhe drejtësisë.

·         Diplomatikisht: Dialogon me botën në gjuhën e kohës duke u krenuar me identitetin.

Esh-Shafi'i ishte mishërim i fjalës së Allahut të Lartësuar:

"Ka prej besimtarëve burra që vërtetuan atë për të cilën i dhanë besën Allahut" [Al-Ahzab: 23]. Biografia e tij na mëson se dijetari i vërtetë është ai që shkruan me penë atë që jeton me shpirt.

Shtojcë: Transformimet metodologjike në mendimin e Dr. Hasen Esh-Shafi'it

Shtojcë: Dekoratate dhe Çmimet

1.      Çmimi Ndërkombëtar "Mbreti Faisal" për Shërbimin ndaj Islamit (2022): E mori si vlerësim për një rrugëtim 70-vjeçar në kontributin shkencor, shërbimin institucional dhe mbrojtjen e gjuhës arabe.

2.      Çmimi i Revistës "Al-Nahda" Arabe-Indiane për Ekselencë (2021): Iu dha si vlerësim për ndikimin e tij përtej kufijve, veçanërisht në nënkontinentin indian.

3.      Vlerësimet Akademike:

o    Kryesimi i Akademisë së Gjuhës Arabe në Kajro për dy mandate radhazi.

o    Anëtarësimi në Këshillin e Dijetarëve të Mëdhenj të Al-Azharit.

o    Kryesimi i Bashkimit Botëror të Dijetarëve Sufinj.

Përmbledhje: Dr. Hasen Esh-Shafi'i përfaqëson një model unik të dijetarit enciklopedik që bashkoi origjinalitetin me bashkëkohësinë, dhe qëndrueshmërinë në parime me fleksibilitetin në mjete.

Kapitulli i Tetë: Manifestimet e gjenialitetit të formimit dhe qëndresës së bindjes në dy librat e Hasen esh-Shafi'it: Një lexim analitik

Ky kapitull niset nga një lexim analitik i dy librave qendrorë të prodhimit të tij intelektual, ku secili prej tyre zbulon një dimension plotësues për tjetrin në formësimin e projektit të tij shkencor dhe qytetërues. Libri i parë, "Jeta ime në tregimet e mia", përfaqëson një biografi intelektuale dhe letrare që kalon kufijtë e rrëfimit subjektiv, për t'u shndërruar në një dëshmi njohëse mbi një etapë të plotë të historisë së mendimit islam bashkëkohor; ku përvoja personale ndërthuret me kujtesën kolektive, dhe rrëfimi kthehet në një mjet kritike dhe meditimi mbi çështjet e fesë, kulturës, gjuhës dhe shoqërisë. Ndërsa libri i dytë, "Hyrje për Ibn Rrushdin e Ri", përfaqëson kulmin e metodës racionale analitike te esh-Shafi'i, dhe mishëron vizionin e tij në leximin e trashëgimisë filozofike me një lexim shkencor të disiplinuar, që rishfaq Ibn Rrushdin si një model të integrimit njohës dhe pajtimit midis urtësisë (filozofisë) dhe ligjit hyjnor (Sheriatit).

Ky kapitull synon të nxjerrë në pah unitetin e projektit intelektual mes dy librave, duke gjurmuar fijet e metodës, qëllimet e mendimit dhe modelet e angazhimit shkencor, deri në ndriçimin e ndikimit qytetërues që la esh-Shafi'i në fushat e mendimit fetar, filozofisë islame, gjuhës arabe dhe dialogut kulturor. Biografia këtu nuk është thjesht një rrëfim, dhe filozofia nuk është thjesht një analizë, por të dyja bashkë formojnë një shprehje të gjenialitetit të formimit dhe qëndresës së bindjes në rrugëtimin e një dijetari që i qëndroi besnik arsyes, trashëgimisë dhe misionit të shkencës.

1) Jeta ime në tregimet e mia: Biografi intelektuale dhe letrare në pasqyrën e vetes dhe kujtesës kolektive

Libri "Jeta ime në tregimet e mia" i Profesor Doktor Hasen esh-Shafi'it përfaqëson një dokument intelektual dhe letrar me rëndësi të madhe, që bashkon autobiografinë me analizën kritike, dhe përvojën individuale me kujtesën kolektive të kombit. Autori paraqet dëshminë e tij mbi një etapë historike dhe intelektuale të pasur, përmes ndërveprimit të tij me figurat e shquara të mendimit dhe thirrjes islame, dhe pjesëmarrjes së tij në institucione të mëdha shkencore dhe kulturore, gjë që e bën librin një tekst kompleks që tejkalon kufijtë e biografisë drejt hapësirës së kritikës dhe meditimit.

Së pari: Struktura letrare dhe intelektuale e librit

·         Stili: Gjuhë solide që bashkon rrëfimin letrar me analizën intelektuale.

·         Temat: Autobiografia, kritika kulturore, përvoja në thirrjen islame (da'wa), qëndrimet politike dhe diplomatike.

·         Vlera letrare: Shndërrimi i përvojës individuale në një tekst kolektiv që pasqyron shqetësimet e kombit.

Së dyti: Ndikimi intelektual dhe letrar

·         Ndikimi intelektual: Përforcon qendrën e arsyes kritike në mendimin modern islam.

·         Ndikimi letrar: Pasuron letërsinë autobiografike me analizë kritike të thelluar dhe i shton një dimension filozofik teksteve biografike.

Së treti: Ndikimi kulturor, shoqëror dhe fetar

·         Kulturor: Nxjerr në pah rolin e gjuhës dhe trashëgimisë në ndërtimin e identitetit, veçanërisht përmes përvojës në Akademinë e Gjuhës Arabe.

·         Shoqëror: Paraqet një vizion reformues që lidh fenë me shoqërinë dhe arsimin.

·         Fetar: Pasqyron mbrojtjen e autorit për akiden (besimin) dhe sufizmin sunit, si dhe nxjerr në pah rolin e dijetarëve në përtëritjen e mendimit fetar.

Së katërti: Ndikimi historik, politik dhe diplomatik

·         Historik: Dokumenton një etapë të rëndësishme të mendimit islam bashkëkohor.

·         Politik: Pasqyron pavarësinë intelektuale të autorit dhe qëndrimet e tij parimore.

·         Diplomatik: Nxjerr në pah rolin e tij në dialogun kulturor dhe fetar, dhe në përfaqësimin e mendimit islam në nivel global.

Së pesti: Lexime kritike në përvoja simbolike:

A. Shejh Muhamed al-Gazali - Thirrësi ideal (faqe 25)

Përvoja e Shejh Muhamed al-Gazalit përfaqëson një model unik të dijetarit reformator që bashkoi thellësinë e formimit juridik (Sheriatit) me guximin e arsyes kritike. Al-Gazali u angazhua në çështjet intelektuale dhe shoqërore të kohës së tij dhe u përball me stagnimin dhe imitimin pa u shkëputur nga referenca burimore islame. Diskursi i tij u dallua për vetëdijen mbi qëllimet e fesë (Makasid) dhe mbrojtjen e esencës së fesë përballë ekstremizmit dhe mbylljes.

·         Përvoja e fituar: Kjo përvojë konfirmon se reforma fetare nuk arrihet veçse përmes integrimit të arsyes kritike me frymën e thirrjes, dhe se thirrësi bashkëkohor është i detyruar të kuptojë realitetin ashtu siç kupton tekstin, pa sakrifikuar njërën për llogari të tjetrës.

B. Imami i Madh Abd al-Halim Mahmud - Ekuilibri midis sufizmit dhe shkencës (faqe 95)

Personaliteti i Imami Abd al-Halim Mahmudit mishëron një përvojë shpirtërore dhe shkencore të rrallë, ku ai ia doli të kthejë vlerësimin për sufizmin sunit si një rrugë morale dhe edukative, ku nuk ka shkëputje nga shkenca e Sheriatit dhe as nga çështjet e shoqërisë. Pozita e tij në krye të Al-Azharit kontribuoi në shndërrimin e këtij koncepti në një projekt institucional që rindërton njeriun musliman shpirtërisht dhe intelektualisht në të njëjtën kohë.

·         Përvoja e fituar: Kjo përvojë nxjerr në pah rëndësinë e ekuilibrit mes arsyes dhe shpirtit, dhe konfirmon se sufizmi sunit, kur kuptohet në kornizën e tij të saktë, përbën një forcë morale të aftë për të edukuar individin dhe shoqërinë dhe për t'u përballur me format e dhunës dhe ekstremizmit.

C. Shejh Muhamed Muteveli esh-Sha'ravi - Diskursi fetar masiv (faqe 159)

Përvoja e Shejh esh-Sha'rawit konsiderohet një model i jashtëzakonshëm në komunikimin fetar me masat, ku ai arriti të shndërronte interpretimin kuranor (Tefsirin) në një diskurs të gjallë, afër njerëzve, që bashkon thjeshtësinë me thellësinë. Ndikimi i tij nuk buronte vetëm nga gjuha, por nga aftësia e tij për të lidhur tekstin kuranor me përvojat e përditshme të njerëzve, gjë që e bëri diskursin e tij të rrënjosur në ndërgjegjen popullore.

·         Përvoja e fituar: Kjo përvojë konfirmon se thjeshtimi i mendimit fetar nuk do të thotë banalizim i tij, dhe se suksesi i diskursit të thirrjes varet nga aftësia për t'iu drejtuar publikut të gjerë me një gjuhë të kuptueshme pa sakrifikuar kuptimet e mëdha.

D. Përvoja e Akademisë së Gjuhës Arabe - Gjuha dhe Identiteti (faqe 251)

Përvoja e Akademisë së Gjuhës Arabe përfaqëson një dimension institucional në mbrojtjen e gjuhës arabe si mbartëse e identitetit qytetërues dhe intelektual. Akademia mori një rol kyç në arabizimin e termave, rregullimin e përdorimit shkencor të gjuhës dhe përballjen me sfidat e globalizimit dhe dygjuhësisë. Kjo përvojë zbulon vetëdijen e thellë mbi lidhjen midis gjuhës dhe kulturës, dhe midis gjuhës dhe pavarësisë intelektuale.

·         Përvoja e fituar: Kjo përvojë nxjerr në pah se mbrojtja e gjuhës arabe dhe zhvillimi i saj është kusht themelor për ruajtjen e identitetit kulturor, dhe se përtëritja gjuhësore e vetëdijshme është domosdoshmëri për të shoqëruar transformimet njohëse dhe teknologjike bashkëkohore.

Tabela Krahasuese: Modelet Simbolike në Libër

Vlerësimi i Përgjithshëm

• Ndikimi Intelektual: Forcimi i vlerës së arsyes kritike.


• Ndikimi Letrar: Pasurimi i letërsisë së autobiografisë.


• Ndikimi Kulturor dhe Shoqëror: Lidhja e fesë me shoqërinë dhe e gjuhës me identitetin.


• Ndikimi Fetar dhe Shkencor: Prezantimi i një modeli të dijetarit enciklopedik përtëritës.


• Ndikimi Historik, Politik dhe Diplomatik: Dokumentimi i një etape të rëndësishme të mendimit islam dhe nxjerrja në pah e rolit të dijetarëve në dialogun ndërkombëtar.

Si përfundim, libri "Jeta ime në tregimet e mia" nuk është thjesht një biografi personale, por është një tekst letrar dhe intelektual që dokumenton kujtesën e një kombi dhe ofron një vizion kritik për përvojën islame moderne në dimensionet e saj intelektuale, fetare, kulturore dhe politike. Libri përfaqëson një shtesë cilësore në letërsinë e autobiografisë dhe kritikës kulturore, si dhe konfirmon rolin e dijetarëve dhe mendimtarëve në formulimin e vetëdijes kolektive dhe në ndërtimin e urave midis të kaluarës, të tashmes dhe së ardhmes.

1) Pajtimi midis Arsyes dhe Shpalljes (Tekstit): Lexim kritik i librit "Hyrje për Ibn Rrushdin e Ri" të Dr. Hasen Esh-Shafi'it

Ky kapitull synon të ofrojë një analizë kritike gjithëpërfshirëse të librit "Hyrje për Ibn Rrushdin e Ri" të Dr. Hasen Esh-Shafi'it, duke u konsideruar si një vepër themelore në studimet bashkëkohore rrushdiane. Artikulli analizon metodologjinë, strukturën dhe përmbajtjen njohëse të librit, si dhe vlerëson ndikimin e tij shumëdimensional në jetën intelektuale dhe kulturore arabe dhe islame. Gjithashtu, artikulli trajton kontributet e librit në korrigjimin e imazhit stereotipik për Ibn Rrushdin, duke e paraqitur atë si një sistem intelektual të integruar që bashkon arsyen (Akl) me shpalljen (Nakl), dhe filozofinë me Sheriatin.

Së pari: Hyrje e përgjithshme: Rëndësia e librit dhe konteksti i tij historik

1.1 Rëndësia e studimit të trashëgimisë rrushdiane

Ibn Rrushdi (520-595 h. / 1126-1198 e.s.) konsiderohet si një nga figurat më të shquara intelektuale në qytetërimin islam dhe atë botëror. Filozofia dhe metodologjia e tij kanë formuar boshtin e dialogut midis Lindjes dhe Perëndimit për shekuj me radhë. Megjithatë, imazhi i tij në ndërgjegjen moderne arabe mbeti i turbullt, i luhatur mes një shenjtërimi të mangët dhe një neglizhimi të pajustifikuar.

2.1. Pozicioni i librit të Esh-Shafi'it në studimet rrushdiane

Libri i Dr. Hasen Esh-Shafi'it vjen në kuadrin e përpjekjeve serioze për të rilexuar trashëgiminë islame me sy kritik bashkëkohor. Libri veçohet si:

• Një vepër enciklopedike që bashkon biografinë me analizën filozofike.


• Një studim metodologjik që bazohet në tekstet origjinale të Ibn Rrushdit.


• Një përpjekje për të ofruar një imazh të balancuar që refuzon thjeshtëzimin dhe projektimet ideologjike.

3.1. Qëllimet e artikullit

Ky artikull synon të:

1. Analizojë metodologjinë e librit dhe strukturën e tij njohëse.


2. Vlerësojë shtesat cilësore që ka ofruar në kuptimin e personalitetit dhe mendimit të Ibn Rrushdit.


3. Masë ndikimin e tij në fusha të ndryshme të dijes.


4. Përcaktojë vendin e tij në kontekstin e studimeve bashkëkohore arabe mbi trashëgiminë.

Së dyti: Metodologjia e librit dhe struktura e tij analitike

1.2. Metoda integruese: Midis biografisë dhe analizës filozofike

Libri shquhet për një metodologji që gërsheton:

• Analizën historike: Për të përcaktuar kontekstin social dhe politik të Andaluzisë në epokën e Almohadëve.


• Analizën tekstuale: Për të lexuar veprat e Ibn Rrushdit në kontekstin e tyre origjinal.


• Analizën krahasuese: Për të krahasuar mendimin e Ibn Rrushdit me filozofët e tjerë të Islamit (Al-Kindi, Al-Farabi, Ibn Sina, Al-Ghazali).

2.2. Struktura njohëse e librit

Përmbajtja e librit mund të ndahet në akset e mëposhtme:

Tabela (1): Struktura njohëse e librit "Hyrje për Ibn Rrushdin e Ri"

3.2. Burimet e librit

Esh-Shafi'i u mbështet në:

• Burimet parësore: Të gjitha veprat e disponueshme të Ibn Rrushdit.


• Burimet dytësore arabe: Nga klasikët (Ibn Abi Usajbi'a, Adh-Dhahabi) dhe modernët (Mahmud Kasim, Muhamed Abid al-Xhabiri).


• Studimet perëndimore: Veçanërisht punimet e Ernest Renan, Oliver Leaman dhe Richard Walzer.

Së treti: Akset kryesore në analizën e mendimit të Ibn Rrushdit

1.3. Ibn Rrushdi enciklopedik: Tejkalimi i dualiteteve të ngushta

Libri thekson tiparin e "integrimit njohës" tek Ibn Rrushdi, i cili bashkoi:

• Fikhun dhe Hadithin.


• Filozofinë dhe Logjikën.


• Mjekësinë dhe Shkencat Natyrore.


• Gjuhën dhe Letërsinë.

2.3. Çështja e pajtimit midis Sheriatit dhe Urtësisë (Filozofisë)

Ky aks është zemra e librit, ku Esh-Shafi'i analizon vizionin e Ibn Rrushdit mbi:

• Bazat kuranore të pajtimit: Argumentimi i Ibn Rrushdit me ajetet që urdhërojnë vrojtimin dhe meditimin.


• Ndarja sociale e dijes: Masa e gjerë dhe elita, dhe mjetet e argumentimit të përshtatshme për çdo kategori.


• Kritika e Ilm al-Kelamit: Kritikimi i metodologjisë së teologëve si provokuese më shumë sesa bindëse.

Tabela (2): Nivelet e pajtimit midis Sheriatit dhe Urtësisë tek Ibn Rrushdi

3.3. Kritika e filozofisë peripatetike islame

Libri zbulon qëndrimin kritik të Ibn Rrushdit ndaj:

• Teorisë së emanacionit (vërshimit) tek Al-Farabi dhe Ibn Sina.


• Parimit të "daljes" (sudur) dhe refuzimit të parimit "nga i Njëjti nuk del veçse një".


• Përzierjes midis botës së fshehtë (Gajb) dhe botës së dëshmuar.

4.3. Anashkalimi i aspektit politik

Ndër kontributet më rëndësishme të librit është zbulimi i:

• Përmbledhjes që Ibn Rrushdi i bëri "Republikës" së Platonit.


• Vizionit të tij për "shkencën politike" dhe nevojën e saj për shoqërinë islame.


• Konceptit të tij për virtytin dhe drejtësinë në sistemin e qeverisjes.

Së katërti: Shtesat cilësore dhe korrigjimet njohëse

1.4. Korrigjimi i imazhit stereotipik

Libri ofron korrigjime për shumë koncepte të gabuara:

Tabela (3): Korrigjimet njohëse që ofroi libri

2.4. Zbulimi i anës së panjohur të mendimit të Ibn Rrushdit

• Filozofia politike: Përmes analizës së përmbledhjes së "Republikës" së Platonit.


• Kritika letrare dhe retorike: Në trajtimin që ai u bën stileve të diskursit.


• Metoda shkencore eksperimentale: Në veprat e tij mjekësore dhe shkencore.

3.4. Lidhja midis traditës (trashëgimisë) dhe bashkëkohësisë

Libri përfaqëson një model të leximit përtëritës, i cili:

• E kupton trashëgiminë në kontekstin e saj historik.


• Nxjerr prej saj mundësi për t'iu përgjigjur pyetjeve të së tashmes.


• Refuzon shkëputjen nga e kaluara, pa refuzuar kritikën dhe përtëritjen.

Së pesti: Vlerësimi i ndikimit të librit në fusha të ndryshme

1.5. Ndikimi në jetën intelektuale dhe filozofike

1. Rikthimi i vlerësimit për racionalizmin islam: Libri rihapi diskutimin mbi rolin e arsyes në trashëgiminë islame.


2. Zgjerimi i rrethit të dialogut filozofik: Midis shkollave të ndryshme islame (Ash'ari, Mu'tezili, Filozofë).


3. Prezantimi i një modeli të trashëgimisë kritike: Që bashkon origjinalitetin me ixhthihadin.

2.5. Ndikimi në studimet fetare dhe teologji (Kelam)

1. Përtëritja e debatit mbi interpretimin (Ta'wil), kufijtë dhe rregullat e tij.


2. Rileximi i historisë së sekteve teologjike me një perspektivë kritike të balancuar.


3. Hapja e horizonteve për mendimin racional në çështjet fetare pa devijuar nga bazat (Usul).

3.5. Ndikimi në fushën sociale dhe politike

1. Model i dijetarit të angazhuar me çështjet e shoqërisë: Ibn Rrushdi si gjykatës, filozof dhe reformator.


2. Vizion për marrëdhënien midis pushtetit dhe dijes: Analiza e sprovës së tij dhe shkaqeve politike.


3. Kontribut në filozofinë e edukimit: Përmes ndarjes së tij të niveleve të njohjes.

4.5. Ndikimi në dialogun midis qytetërimeve

1. Ibn Rrushdi si urë qytetëruese: Midis Islamit dhe Krishterimit në Mesjetë.


2. Model i pritjes kritike të trashëgimisë së huaj: Trajtimi i tij i filozofisë së Aristotelit.


3. Kontribut në korrigjimin e imazheve të ndërsjella midis botës islame dhe asaj perëndimore.

Së gjashti: Kritikë dhe vlerësim: Kufijtë e librit dhe kontributet e tij

1.6. Arritjet kryesore të librit

1. Integrimi metodologjik: Gërshetimi midis biografisë dhe analizës filozofike.


2. Mbështetja në burime origjinale: Leximi i drejtpërdrejtë i teksteve të Ibn Rrushdit.


3. Ekuilibri në gjykim: Shmangia e lavdërimit të tepërt apo kritikës ekstreme.


4. Zbulimi i aspekteve të panjohura: Veçanërisht filozofia politike.

2.6. Kufijtë e librit dhe problematikat

1. Përqendrimi në aspektin intelektual në dëm të kontekstit social: Ka nevojë për më shumë analizë sociologjike të Andaluzisë në epokën e Almohadëve.


2. Trajtimi i pamjaftueshëm i ndikimit të Ibn Rrushdit në mendimin hebre: Pavarësisht rëndësisë së tij historike.


3. Mungesa e krahasimit me filozofët perëndimorë: Ata që u ndikuan nga Ibn Rrushdi (si Toma Akuini).

3.6. Horizonte për kërkime të ardhshme

1. Studimi i ndikimit të Ibn Rrushdit në mendimin hebre mesjetar.


2. Analiza e përmbledhjes së "Republikës" në kontekstin e mendimit politik islam krahasues.


3. Studimi i pritjes së mendimit të Ibn Rrushdit në botën islame bashkëkohore.

Së shtati: Përfundime dhe konkluzione

1.7. Konkluzionet kryesore

1. Libri "Hyrje për Ibn Rrushdin e Ri" konsiderohet një vepër themelore në studimet bashkëkohore rrushdiane, që bashkon saktësinë akademike me thellësinë analitike.


2. Libri ia doli të prezantojë një imazh të plotë të Ibn Rrushdit, që refuzon thjeshtëzimin dhe shtrembërimin.


3. Kontribuoi në korrigjimin e shumë koncepteve të gabuara, veçanërisht lidhur me qëndrimin e tij ndaj fesë dhe Sheriatit.


4. Zbuloi anë të panjohura të mendimit të tij, si filozofia politike dhe metoda e pajtimit midis Urtësisë dhe Sheriatit.

2.7. Rëndësia e librit në kontekstin intelektual bashkëkohor

Në dritën e krizave intelektuale dhe identitare, libri i Esh-Shafi'it ofron një model për:

• Leximin reformues të trashëgimisë: Refuzon shkëputjen nga e kaluara pa mohuar kritikën.


• Dialogun racional mes origjinalitetit dhe bashkëkohësisë: Si mund të jetë trashëgimia burim frymëzimi e jo pengesë.


• Hapjen ndaj tjetrit: Duke ruajtur identitetin dhe veçantinë.

3.7. Rekomandime

1. Miratimi i librit si referencë bazë në kurrikulat e filozofisë islame dhe trashëgimisë arabe.


2. Inkurajimi i përkthimit të librit në gjuhë të huaja për të përhapur imazhin e saktë për Ibn Rrushdin.


3. Përfitimi nga metodologjia e librit në leximin e figurave të tjera të trashëgimisë.

Përfundimi i leximit analitik të dy librave, "Jeta ime në tregimet e mia" dhe "Hyrje për Ibn Rrushdin e Ri", tregon se Profesor Doktor Hasen esh-Shafi'i nuk ishte thjesht një kërkues akademik apo një historian i ideve, por bartës i një projekti njohës të integruar. Ky projekt bazohet në një vetëdije të thellë për trashëgiminë, një besim të palëkundur në rolin e arsyes dhe një angazhim etik e shkencor ndaj çështjeve të kombit dhe njeriut. Biografia intelektuale zbuloi një dijetar dëshmitar të kohës së tij, të përfshirë në çështjet e kulturës, thirrjes islame dhe gjuhës; ndërsa analiza rrushdiane zbuloi një mendimtar që zotëron mjetet e metodës dhe është i aftë të rindërtojë konceptet larg thjeshtëzimit apo projeksioneve ideologjike.

Ky studim konfirmon se pajtimi midis arsyes dhe shpalljes (tekstit) tek esh-Shafi'i nuk është një sllogan teorik, por një praktikë shkencore e rrënjosur, që manifestohet në zgjedhjet e tij njohëse, në mbrojtjen e racionalizmit islam dhe në leximin e tij të ekuilibruar të sufizmit, jurisprudencës (fikhut), filozofisë dhe gjuhës. Gjithashtu bëhet e qartë se ndikimi i tij qytetërues tejkalon kufijtë e autorësisë, për të përfshirë formimin shkencor, punën institucionale, dialogun qytetërues dhe kontributin në ruajtjen e identitetit kulturor arab-islam.

Si mbyllje, mund të thuhet se përvoja e Dr. Hasen esh-Shafi'it përfaqëson një model të rrallë në mendimin bashkëkohor arab, që ndërthur gjenialitetin e formimit shkencor me qëndresën e bindjes njohëse. Ai ofron shembullin e dijetarit që arriti t'i qëndrojë besnik trashëgimisë së tij, të jetë i hapur ndaj kohës së tij dhe të kontribuojë në ndërtimin e një mendimi islam bashkëkohor që bazohet mbi arsyen, moderimin dhe dialogun. Kjo është një përvojë e denjë për më shumë studim, meditim dhe investim shkencor në kontekstin e kërkimit akademik dhe qytetërues aktual.

Kapitulli i Nëntë: Përshëndetje shkencore nga Kosova: Poezi kushtuar Prof. Dr. Hasen Esh-Shafi'it

"Ky kapitull vjen në kontekstin e dokumentimit të lidhjeve të komunikimit shkencor dhe kulturor midis Kosovës dhe botës arabe-islame, si dhe një mishërim i frymës së mirënjohjes njohëse që ka karakterizuar marrëdhënien e gjatë akademike midis Profesor Doktor Beqir Ismaili (El-Kosovari) dhe Profesor Doktor Hasen esh-Shafi'it që nga vitet '90 të shekullit të kaluar. Ky kapitull paraqet një poezi dedikimi simbolik, që shpreh vlerësimin shkencor dhe respektin e ndërsjellë për kontributet e Profesor Doktor Hasen esh-Shafi'it në shërbim të mendimit islam, gjuhës arabe dhe çështjeve të dialogut kulturor, e në veçanti qëndrimet e tij shkencore mbështetëse për popullin e Kosovës, brenda një kornize letrare që ndërthur nderimin me përmasën qytetëruese."

Poezi: Nga Kosova për shehun e arsyes dhe rrethinës
(Dhuratë vlerësimi dhe dashurie nga Prof. Dr. Beqir Ismaili)

O sheh i mendimit që me bindje shkëlqen,
E qartësia në duart tua vërtetimin gjen.

Bashkove trashëgiminë me nevojat e kohës,
U bëre peshorja e mendjeve të kësaj botës.

Shkenca për ty është mision me moral,
E mendja e pastër e sheh të vërtetën si mal.

Gjuhën tonë e mbajte, ajo të mbrojti ty,
Siç mbrojte shkronjat që lulëzuan me bukuri.

Në akademinë e gjuhës, shkëlqimi i saj u kthye,
Lavdia e vjetër në fytyrë i shpërtheu e s'u thye.

Nga Kosova, prej zemrave të vërteta e me besë,
Të dërgojmë falënderim e përshëndetje pa vonesë.

Ky është besnikëria e dijes për dijen që mban,
Që me emrin tënd u rrit dhe ndriçoi çdo anë.

Analizë e shkurtër letrare

Kjo poezi bën pjesë në poezinë bashkëkohore të nderimit (panegjirike), e cila frymëzohet nga struktura klasike dhe e ri-përdor atë me një gjuhë solide dhe të qetë, pa referenca politike apo biografike të ndjeshme. Teksti bazohet në tri shtylla estetike dhe intelektuale:

1. Dija si mision moral:

Ku Dr. Hasen esh-Shafi'i paraqitet si një model i dijetarit që nuk e ndan njohjen nga vlerat, në harmoni të plotë me rrugëtimin e tij shkencor dhe institucional.

2. Integrimi midis origjinalitetit dhe bashkëkohësisë:

Poezia nxjerr në pah aftësinë e tij për të bashkuar trashëgiminë me kërkesat e kohës, në imazhin e "peshores së mendjeve", që është një imazh simbolik i moderimit metodologjik.

3. Gjuha arabe dhe identiteti qytetërues:

Ky aks shfaqet në referencën ndaj Akademisë së Gjuhës Arabe, si një hapësirë për mbrojtjen dhe përtëritjen e gjuhës, e jo thjesht si një institucion shkencor.

Nga ana teknike, teksti mbështetet në:

• Figura stilistike të qeta dhe jo-konfrontuese.


• Ritëm të balancuar që i përshtatet leximit dhe shkrimit.


• Diskurs drejtpërdrejtë nderues që respekton pozitën e personit të cilit i kushtohet.

Përfundimi:

Poezia ia del të jetë një dhuratë kulturore fisnike nga Kosova, që shpreh vlerësimin shkencor dhe njerëzor për Profesor Doktor Hasen esh-Shafi'in, pa hyrë në detaje personale apo historike, gjë që e bën atë të përshtatshme për botim, dedikim zyrtar apo përfshirje në një vepër dokumentuese.

Konkluzion

Ky studim, në të gjithë kapitujt dhe analizat e tij, zbulon se Profesor Doktor Hasen esh-Shafi'i përfaqëson një nga modelet e rralla në mendimin islam bashkëkohor, ku është realizuar një ekuilibër i saktë midis formimit shkencor të rreptë, hapjes metodologjike të vetëdijshme dhe angazhimit etik përgjegjës. Projekti i tij shkencor nuk ishte një reagim rrethanor ndaj konteksteve kalimtare intelektuale, por një rrugëtim afatgjatë, i formësuar përmes akumulimit njohës, përvojës së thellë njerëzore dhe vetëdijes së mprehtë për sfidat e kohës dhe pyetjet e saj të mëdha.

Studimi tregoi se gjenialiteti i formimit te esh-Shafi'i u shfaq në aftësinë e tij për të bashkuar shkolla të ndryshme njohëse pa improvizime, për të përthithur trashëgiminë pa shenjtërim të ngurtë dhe për të ushtruar kritikën pa shkëputje apo armiqësi. Ndërsa qëndresa e bindjes mori një formë praktike në qëndrimet e tij shkencore dhe institucionale, në mbrojtjen e tij për racionalizmin islam, për sufizmin sunit të disiplinuar dhe për gjuhën arabe si shtyllë e identitetit qytetërues, e jo thjesht si mjet komunikimi.

Gjithashtu, leximi analitik i dy librave të tij, "Jeta ime në tregimet e mia" dhe "Hyrje për Ibn Rrushdin e Ri", tregoi se uniteti i projektit intelektual te esh-Shafi'i manifestohet në lidhjen organike midis biografisë dhe metodës, midis përvojës subjektive dhe pyetjeve universale të mendimit islam. Biografia për të nuk është një rrëfim personal, por një dëshmi njohëse mbi një kohë dhe transformimet e saj; ndërsa filozofia nuk është një luks mendor, por një mjet për të kuptuar fenë, njeriun dhe shoqërinë brenda një kornize ekuilibri dhe moderimi.

Ky studim konfirmon, në përfundimin e tij, se ndikimi i Dr. Hasen esh-Shafi'it tejkalon kufijtë gjeografikë dhe institucionalë, duke u bërë pjesë e kujtesës intelektuale të përbashkët të botës islame, dhe se nderimi i tij shkencor dhe letrar - siç mishërohet në poezinë bashkëngjitur - nuk është një kremtim i një personi aq sa është një kremtim i vlerave të shkencës, arsyes, etikës dhe besnikërisë ndaj misionit.

Si mbyllje, mund të thuhet se përvoja e Dr. Hasen esh-Shafi'it ofron një model për t'u ndjekur në kohën kur nevoja për dijetarë që bashkojnë qëndrueshmërinë njohëse, pavarësinë morale dhe aftësinë për dialog është e madhe. Ajo konfirmon se mendimi islam është i aftë, kur plotësohen kushtet e tij, të jetë veprues në ndërtimin e së tashmes dhe kontribues në formësimin e së ardhmes.